Prediker – Spreken over tijd en toeval…

‘…want tijd en toeval treffen hen allen‘ (Uit Prediker 9 de verzen 11-12 vers 11b)

Toeval een ‘heersende macht’?

Geciteerd 1: Het lijkt vergeefse moeite, de spreker van 9 ver 11v te ‘redden’ door in plaats van ‘tijd en toeval’ te lezen ‘tijd en lot’ en dit dan begrijpelijk te maken door het te verklaren als ‘een voor ieder bepaald lot dat hem op een bestemde tijd treft’. Want de spreker van 9 vers 11v is duidelijk een ander (1) dan de vorige: 9 de verzen 7v, 9 en 10 hebben een zeker optimisme gemeen, in verschillende mate, als in een afdalende reeks.

De spreker van 9 vers 11 wil alle optimisme afwijzen, zijn rede behoort tot de somberste van geheel het boek. Heeft 9 vers 10 nog gezegd, dat er in het dodenrijk geen wijsheid is, 9 vers 11 ontkent de aanwezigheid (effect, nut) van wijsheid geheel en al, en komt zo in de lijn van de spreker in 6 de verzen 7-9 en 11v en in die van 8 vers 16v. Maar hij gaat iets verder door de invoering van de belijdenis, dat het toeval een heersende macht is ‘onder de zon’.

Deze woorden grenzen aan Godloochening. We worden ook hier getroffen door de overmaat aan voorbeelden: dat niet de snelsten de wedloop winnen; noch de sterksten de strijd winnen; noch de wijzen het broodkunnen verdienen (de afwijzing van het nut van de wijsheid is typerend); noch de schranderen de rijkdom; noch de verstandigen populair worden.
De spreker noemt vijf voorbeelden; hij is niet tevreden met de betuiging, dat alle mensen moeten sterven, vgl. 3 vers 20, 9 de verzen 1-6; hij ziet ijdelheid in de overmacht van het toeval, waardoor geheel het leven zinloos wordt. Hij wijst elk spoor van optimisme en levensvreugde, hoe sober ook, beslist af.

De mens als gedupeerde van het lot…

Tijd en toeval treffen hen allen; en ook kent de mens zijn tijd niet‘. Niet alleen kent de mens zijn toekomst niet, zoals gezegd is in 3 vers 22, 6 vers 12 en 8 vers 16v, maar hij kan ook zijn eigen tijd en zijn eigen situatie niet beoordelen. Ook hier wordt de klacht tot aanklacht, zoals in 8 vers 11 en 9 vers 3. De mensen worden in hun bestaan vergeleken met de dieren, en zo volgt de spreker van 9 vers 11v die van 3 vers 18-22. Maar de strekking hiervan is anders: de mensen zijn als vissen of vogels die verraderlijk gevangen worden. Het lot, ‘tijd en toeval’, laten je er altijd in lopen. De mens is een gedupeerde van het lot. Deze passage behoort wel tot de duidelijkst onvrome van het boek Prediker. De mensenkinderen worden verstrikt.

Die woorden klinken als in het vreemde gedicht: ‘Ge brengt de mens het leven in, en laat de sukkel schuldig worden, dan laat ge hem over aan de pijn, want elke schuld moet gewroken worden.’ We zullen niet heel ver mistasten, als we de rede van 9 vers 11v goddeloos noemen. Evenals de vissen in het verraderlijke net en de vogels in het klapnet gevangen worden, zo worden de mensenkinderen verstrikt in de tijd van het kwaad. Maar deze aanklacht is de spreker zo nog niet zwaar genoeg; hij voegt eraan toe: als dit hen plotseling overvalt. Het kwaad komt onverwacht, het verstrikt de mens, het is verraderlijk als een net, en het overvalt de mens plotseling.

Hebben we hier ook te doen met een typering van het mensenleven van een volk dat overheerst en onderdrukt wordt? Zo ja, dan is dit een weer andere klacht dan die over de nutteloosheid van het zwoegen (harde werken). Het is namelijk de klacht over het onheil dat verraderlijk overvalt, verstrikt, plotseling, kwaadaardig.

(Wordt vervolgd!)

Bron citaat: Boek – ‘Heersende te Jeruzalem‘ – door prof. dr. K.J. Popma (1903-1986)

Geciteerd 2: Wij geloven dat die goede God, nadat Hij alle dingen geschapen had, deze niet heeft laten varen, noch aan het geval (toeval) of de fortuin (lot) overgegeven, maar ze naar Zijn heiligen wil alzo stiert (bestuurt) en regeert, dat in deze wereld niets geschiedt zonder Zijn ordinantie (wil en inbreng); hoewel nochtans God noch auteur is, noch schuld heeft van de zonde die er geschiedt. Want Zijn macht en goedheid is zo groot en onbegrijpelijk, dat Hij zeer wel en rechtvaardiglijk Zijn werk beschikt en doet, ook wanneer de duivelen en goddelozen onrechtvaardig handelen. En aangaande hetgeen Hij doet boven het begrip van het menselijke verstand, dat willen wij niet curieuselijk (te nieuwsgierig) onderzoeken, meer dan ons begrip verdragen kan; maar wij aanbidden met alle ootmoedigheid en eerbied de rechtvaardige oordelen van God*, die ons verborgen zijn; ons tevreden houdende dat wij leerjongeren van Christus zijn, om alleen te leren hetgeen Hij ons aanwijst in Zijn Woord, zonder deze grenzen te overtreden. Deze lering geeft ons een onuitsprekelijke troost, als wij door haar geleerd worden dat ons niets bij geval overkomen kan, maar door de beschikking van onzen goedertieren hemelse Vader, Die voor ons waakt met een Vaderlijke zorg, houdende alle schepselen onder Zijn heerschappij, alzo dat niet één haar van ons hoofd (want die zijn alle geteld) , ook niet één musje op de aarde vallen kan zonder den wil van onze Vader. Waarop wij ons verlaten, wetende dat Hij de duivelen in toom houdt en al onze vijanden, die ons zonder Zijn toelating en wil niet schaden kunnen. En hierin verwerpen wij de verdoemelijke dwaling der Epicureeën, dewelke zeggen dat Zich God nergens mede bemoeit en alle dingen bij geval laat geschieden.

Bron citaat 2: Nederlandse geloofsbelijdenis, artikel 13 ‘Van de voorzienigheid Gods en regering aller dingen.

* Zie eventueel hierbij: Prediker: Spreken over vergankelijkheid en zinloosheid… (I), (II) en (III)

Zie ook:

Geprezen zij de God en Vader van onze Heer Jezus Christus, de Vader die zich over ons ontfermt, de God die ons altijd troost en ons in al onze ellende moed geeft, zodat wij door de troost die wijzelf van God ontvangen, anderen in al hun ellende moed kunnen geven.‘ (Uit 2 Korintiërs 1 de verzen 3-4)

Bron afbeelding: Pinterest (Pin on JESUS CHRIST GOD)









Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s