JC33NL – Christelijk geloven in Nederland

‘Geen woord ligt op mijn tong,
of U, Heer, kent het ten volle.
U omsluit mij, van achter en van voren,
U legt Uw hand op mij.
Wonderlijk zoals U mij kent,
het gaat mijn begrip te boven.’
(Uit Psalm 139 : 4-6)

Geciteerd 1: Maar zo kon ik wel enkele afleveringen zien (en het WK-voetbal). Wat bleef hangen was dat de presentator Koos van Delden nogal boos was, over de evolutietheorie, en zeker over de reacties die loskwamen na de eerste aflevering.
Het interesseerde me maar matig, eerlijk gezegd. Niemand van ons was erbij, bij de schepping, ook de bijbelschrijvers niet. Dus hoe het precies allemaal gegaan is?
Mijn interesse in de evolutietheorie begon pas toen ik – jaren later – kennismaakte met het ‘sociaal-darwinisme’: de evolutietheorie, Darwin, niet in het dierenrijk, maar toegepast op mensen. In de negentiende eeuw, maar zeker in de twintigste, werden er allerlei vergaande conclusies getrokken. Ook onder mensen zou er sprake (moeten) zijn van een ‘struggle for life’ en ‘survival of the fittest’.

Geciteerd 2: Dit is inmiddels een imposant wetenschapsgebied waar archeologen, paleo-antropologen, cultureel antropologen, biologen en evolutionair psychologen samenwerken – met fascinerende uitkomsten.
Twee recente samenvattende boeken zijn van VU-collega’s: De actualiteit van het archaïsche van Gabriël van den Brink en De natuurlijke organisatie van Mark van Vugt en Max Wildschut.
Wat blijkt uit deze onderzoeksvelden? Wat is het geheim van het ‘succes’ van homo sapiens? Het blijkt dat mensen in principe samenwerkers zijn, in kleine groepen, met egalitaire verhoudingen, met graag wel ruimte voor eigenheid binnen de groep. Ze gaan conflicten aan, maar perken die – vaak via rituelen – ook snel weer in. Neigingen tot alfamannetjesgedrag worden snel de kop ingedrukt.
Je waant (!) je al snel in de sfeer van de nieuwtestamentische gemeente, het gemeenschappelijke lichaam met de afzonderlijke leden die er allemaal bij horen, geïnspireerd door agapè – zo hoort het eigenlijk te gaan onder mensen. Dat is ‘natuurlijk’ of, zo je wilt, ‘scheppingsmatig’.
De huidige evolutietheorie ondersteunt dus het Nieuwe Testament (Koos van Delden zou daar wellicht wat van opgekeken hebben).

Geciteerd slot: Maar als het gedrag van het mannetje tegenvalt, wil men er als het kan ook graag weer van af – of die nu Rechabeam-met-de-dikke-pink (1 Koningen 12: 10) of Donald heet. De huidige inzichten die vanuit de evolutiebiologie over de mens naar voren komen, zijn dus heel anders dan we vijftig jaar terug dachten.
De slogan waarmee de Texaanse kandidaat-senator Talarico in een diep trumpiaanse staat won, was ‘heb je naaste lief’ – dat is theologisch, sociologisch en politicologisch maar zeker ook evolutionair-biologisch fascinerend.

Opgemerkt: ‘Neigingen tot alfamannetjesgedrag worden snel de kop ingedrukt’? We hebben toch eeuwenlang de paus aan het roer van de kerk gehad (en nog) en we hebben altijd weer net zoveel geestelijk alfamannetjes in de kerkelijke gelederen als ons lief is.

‘Toen Elisabet de groet van Maria hoorde, sprong het kind op in haar schoot; ze werd vervuld met de Heilige Geest en riep luid: “De meest gezegende ben je van alle vrouwen, en gezegend is de vrucht van je schoot! Wie ben ik dat de moeder van mijn Heer naar mij toekomt? Toen ik je groet hoorde, sprong het kind van vreugde op in mijn schoot. Gelukkig zij die geloofd* heeft dat de woorden van de HEER in vervulling zullen gaan.”‘ (Uit Lukas 1 uit de verzen 39-26 : 41-45)
* Zie hierbij de verzen 36-38.

Bron citaat: ND Opinie – ‘‘Heb je naaste lief’, zei James Talarico. Wat zegt dat over de ontwikkeling van de menselijke soort?’ – door Govert Buijs (Politiek filosoof en hoogleraar maatschappelijke en economische vernieuwing aan de Vrije Universiteit Amsterdam).

Bron afbeelding: Mangement Site

“Zonder geloof is het echter onmogelijk God te behagen. Want wie tot God komt, moet geloven dat Hij bestaat, en dat Hij een beloner is voor wie Hem ernstig zoeken.” (Uit Hebreeën 11 uit de verzen 1-6 : 6)

Geciteerd 1: ‘Ik ben zo atheïstisch dat ik zeker weet dat God me er later voor gaat straffen.’ In deze zin, die ze ergens las, herkent Gerjanne zich helemaal. ‘Ik ben bij tijden echt heel atheïstisch. Op een manier die ik niet eens zo goed zou durven omschrijven. Ik heb fases waarin ik er diep van overtuigd ben dat God niet bestaat.’

Opgemerkt 1: Daar zullen we ons, wanneer een dopeling dat van zichzelf kan/moet beweren, ten zeerste over verbazen en over verdrieten! Zie dat zelf als een gevolg van het feit dat ze in kuddes van de Goede Herder geleefd heeft en leeft, maar dan geweid door het soort herders (‘huurlingen’) waar onze Heer Zich o.a. in Matteüs 23 zo fel tegen gekeerd heeft en ze typeert als: ‘Toneelspelers!’. Dat waren ontdekkende woorden voor zowel het arme Godsvolk als voor die vrome en zeer godsdienstige Farizeeën en Schriftgeleerden en leiders van het volk… (Lees m.n. hierbij ook Zijn woorden in vers 13 van het genoemde hoofdstuk).

Geciteerd 2: Wat haar helpt? ‘Bedenken dat hele intelligente mensen ook gelovig kunnen zijn. Als ik in een atheïstische fase zit, heb ik de neiging om te denken dat iedereen die gelooft, naïef en dom is. En niet nadenkt. Ze geloven maar gewoon alles wat een predikant zegt.’

Opgemerkt 2: Dus niet de Heilige Geest, Die toch in haar woont, wordt te hulp geroepen, maar met haar eigen verstand komt ze zichzelf te hulp. Zal de Heilige Geest dan niet met verdriet Zich terugtrekken bij zulke tegen het onderwijs van Gods Woord ingaande zelfhulp?
En wat een vreemde gedachten over haar (gewone?) gedoopte medegelovigen? Heeft in haar kerkelijke gemeenten/kringen de predikant zo’n hoge status en is hij zo boven ‘de schare die het Woord niet voldoende kent’ en ‘de ware bevindingen niet heeft’ verheven dat ze zoiets als werkelijkheid ziet en ervaart en zichzelf kan voorhouden?

Geciteerd 3: ‘Ik heb in zo’n fase de neiging om niet meer uit de Bijbel te lezen, om niet meer te bidden en om de kerk heel kritisch binnen te lopen. Daar staan de woorden van Pascal dan tegenover: ga maar doen alsof je christen bent, in die weg spreekt God weer tegen je. Ik voel me dan hypocriet, maar dat is het niet. Het is de weg waarin ik God weer ruimte geef.’

Opgemerkt 3a: Dus niet de raadgevingen en aansporingen van Gods Woord eerbiedig en trouw aanhoren en naleven, maar daar een mensenwoord (van een hoog intelligente man) tegenoverzetten en voor gebruiken en daar dan nog zegen van verwachten ook? De woorden van Jakobus over het bidden van een gedoopt kind van God verbieden ons om ook maar enige verwachting te hebben van wat daar via Pascal ons wordt aangeraden.

Opgemerkt 3b: ‘Het is de weg waarin ik God weer ruimte geef’? Moeten wij (!) God ‘de ruimte geven’? Of dient een dopeling zijn of haar leven lang heel gewoon de van God geschonken middelen blijven gebruiken en dat zal toch voor een dopeling dan beslist geen toneelspel dienen te zijn (waar God op zou zitten te wachten omdat het niet anders kan), maar dat is de heel gewone weg die God de gedoopte leden van Zijn gemeente geschonken heeft en door het werk en de kracht van de Heilige Geest gebruiken wil om ons (weer/opnieuw) in de ruimte – de ruimte van het hartelijk geloven in en vertrouwen op een ons om Christus’ wil genadig God – te zetten. En dat is dus wat anders dan het voorlopig maar weer opheffen van atheïstisch gedachten en atheïstisch levensgevoel.

|>>> ‘Psychologisch gezien werkt het gewoon zo’ … ‘Dat is een wetmatigheid in de psychologie‘ (???)

Geciteerd 4: Christine: ‘Ik herken de gedachten (van Gerjanne) wel, maar kan ze ook zo weer laten gaan. Ze zijn niet existentieel. Maar waar ik veel last van heb, zeker sinds ik een psychopastorale opleiding heb gedaan, is dat alles psychisch verklaarbaar is. Ook de ervaringen van God die je meent gehad te hebben, de antwoorden die je in preken krijgt.
Psychologisch gezien werkt het ook gewoon zo: als je wanhopig bent, dan komt er op een gegeven moment iets waardoor die ergste wanhoop verdwijnt. Dat is een wetmatigheid in de psychologie. Daardoor heb ik ook wel een hele duistere periode gehad van verlatenheid, waarin ik God niet meer ervoer. Dat was heel beangstigend.’
Op zulke momenten probeert Christine terug te vallen op de Bijbel. ‘En los van of ik er iets bij voel of niet, zoek ik naar een ankerpunt in de Bijbel waarop ik kan staan. Ook al is het misschien niet zo dat zo’n tekst door God naar mij toe wordt gestuurd, het is wel waar.’

Opgemerkt 4: God is de God van alle menselijk leven en bewegen en die ‘wetmatigheid in de psychologie is beslist niet zo wetmatig als Christine hier stelt! Misschien vinden psychiaters en psychologen het fijn om de zaken zo voor te stellen en misschien hebben ze een boel onderzoek gedaan en statistiek verzameld om hun gelijk te bewijzen, maar een gelovige weet dat het niet zo ligt! Zullen we ook hier niet beseffen en belijden dat God Zijn koninkrijk en werk voor wie hier wereldwijs en verstandig wil zijn verborgen heeft…

Bron citaat: ND Geloof – ‘Christine en Gerjanne: ga leven alsof God bestaat, ook als je je vanbinnen een atheïst voelt’ door Machteld Meerkerk.

|>>> Hieronder nog een toegezonden Luthercitaat van maandag 2 november 2026

‘Niemand komt tot den Vader dan door Mij.’ (Uit Johannes 14 : 6b, weergave DB 1545)

Wanneer het erop aankomt om uit dit leven door de dood in het andere leven te komen, dan is daar meer voor nodig dan óns leven en doen, hoe goed het ook zou kunnen zijn! Want daarvoor ben ik veel te zwak, evenals alle werken en vermogens van alle mensen. Ik kan mijzelf niet verlossen, voor de zonde betalen, God verzoenen en de dood overwinnen. Daarom moet ik een andere, vaste Grond of veilige Weg en Brug hebben om mij tot de Vader te brengen. Dat is nu alleen deze Heere Jezus Christus. Hij alleen moet de Weg zijn, waardoor we in het andere leven en tot de Vader komen – als we tenminste met een vast geloof aan Hem hangen.

Wanneer het zover komt dat u deze weg moet gaan, dan moet u, kort gezegd, alle andere wegen vergeten, uw oog daarvan afwenden en die uit uw hart bannen. Wat men u over werken leert en over het goede leven en de voorbeelden der heiligen zegt, dat moet u zeker doen, maar alleen zolang u hier op aarde wandelt. U oefent u dan in een deugdzaam leven, gehoorzaamheid en liefde tot uw naaste. Dat is goed, maar bedrieg uzelf hier niet mee! Want als u denkt dat dit de weg is die u uit dit leven zal overbrengen in het andere leven, dan kunt u zich daarmee in het uur van de dood beter niet troosten of daarop vertrouwen. Want dit alles is toch geen Christus, Die voor u is gekruisigd en gestorven. Daarom moeten deze werken ook niet de eer hebben die Christus alleen toekomt – die kunnen zij ook niet hebben!

Wanneer wij overdenken dat het uurtje eenmaal komt waarin ons doen en werk moet ophouden en wij hier niet langer kunnen blijven, komt deze vraag op: ‘Hoe vind ik nu een brug of pad, waarvan ik zeker weet dat ik daarlangs in het eeuwige leven kom?’ Dan is mijn antwoord: kijk naar géén andere wegen om! Het zijn allemaal wegen van mensen en van ons eigen heilige leven en goede werk – zondewegen! Laat deze alle bedekt worden door het Onze Vader en zeg: ‘Vergeef ons onze schulden.’ Houd u alleen vast aan Hem Die zegt: ‘Ik ben de Weg.’ Zorg ervoor dat deze woorden diep in uw hart gegrift zijn. Zó diep, alsof Christus naast u staat en Zelf tegen u zegt: Waarom zoekt en kijkt u naar andere wegen? Hierheen! Kijk naar Mij – op Mij moet u zien! U moet elke andere gedachte over een weg naar de hemel uit uw hart bannen en aan niets anders meer denken dan aan Mijn woorden: ‘Ik ben de Weg.’ Zie slechts dat u op Mij wandelt.

Dat is: houd u met een vast geloof en volkomen vertrouwen van uw hart vast aan Mij. Ik wil de Brug en Weg zijn Die u aan de overkant brengt, zodat u in een ogenblik uit de dood en de angst der hel in het andere leven komt. Want Ik heb deze weg Zelf geplaveid en ben die Zelf gegaan, opdat Ik u en allen die in Mij geloven, naar de overkant zou brengen. Alleen vraag Ik u, dat u nu zonder twijfel aan Mij vasthoudt, het dapper op Mij waagt en getroost en vrolijk heengaat en sterft in Mijn Naam.

Kijk, zo moeten wij onze Heere Christus leren zien en leren kennen: niet als Degene Die ons niet méér kan helpen dan door Zijn onderwijs en voorbeeld. Ook niet als Degene Die nu van ons is heengegaan, zoals de andere heiligen, maar als Degene Die voortdurend in ons is en blijft. Dat doet Christus vooral in het uur waarop dit leven een einde neemt. Dan is Hij ons zó nabij, dat Hij alléén ons hart vervult. Dit gebeurt als ik vast geloof dat Hij mijn Zaligmaker is, Die voor mij door Zijn dood tot de Vader is heengegaan, om mij daar ook te brengen. Dan ben ik op de goede Weg waarop men wandelt door de schaduw van de dood (Psalm 23:4).

Deze stervensgang begint al in de doop. En zolang er geloof is, gaat de mens altijd voort op deze Weg, totdat hij deze Weg door de dood voltooit. Want het geloof dwaalt en faalt niet. Maar waar deze Christus is en blijft, aan Wie het geloof zich vastklemt, daar moet die mens ook zijn en blijven. En hoe sterker het geloof is, des te zekerder wordt deze Weg bewandeld. Want dit wandelen is niets anders dan een voortdurende groei in het geloof en in een steeds sterkere zekerheid van het eeuwige leven in Christus.

Als ik volhard in dit geloof en de dood mij aanvalt, mij óf neerwerpt in de kracht van mijn leven óf door zwaard of vuur meeneemt, dan begeven en verlaten al mijn vijf zintuigen mij. Dan is de reis voorbij en volbracht. Ik ben al op mijn bestemming gekomen en sta op in het andere leven.

Kijk, nu hebben wij hier de tekst en de bedoeling van de Heere Christus: Hij wil ons van alle omzwervende, wijdlopige en vliegende gedachten afbrengen en ons alleen tot Zichzelf trekken. Hij wil ons er alvast aan wennen om deze Weg te wandelen, zodat wij ons daarop zullen bevinden wanneer in het uur van de dood alle andere wegen ophouden. Want Hij wil daarmee Zijn discipelen en christenen wapenen en voorbereiden, zodat zij altijd de gang naar het andere leven verwachten.

Het is alsof Hij tegen ieder van hen wil zeggen: omdat Ik nu van u heenga, gaat het heel anders met u worden. De dood zal u alle dagen voor ogen staan. U zult ook ieder uur moeten verwachten dat men u zal martelen, doden en uit deze wereld zal jagen. Zo moet u nu ook dezelfde weg gaan die Ik uit dit leven moest gaan.

Let er dus op dat u dán weet waar u de eerste stap moet zetten. Dat u dán op de Weg stapt Die u kan dragen, dat is: dat u zich aan Mij vastklemt! Dan zult u in dat uur niet beven en sidderen voor de dood, zoals zij doen die zeggen dat ze deze leer niet willen horen en aannemen. Zij zoeken hun leven lang tevergeefs naar andere wegen. Want zo gaat het en moet het gaan met het hart van een mens die zonder Christus is: het drijft en dobbert altijd op de zee van de eeuwige twijfel.

[Maarten Luther: Das XIV. und XV. Kapitel S. Johannis (Druck Frühjahr 1538), WA 45, 498ff]

‘Het moet jullie tot grote blijdschap stemmen, broeders en zusters, als jullie allerlei beproevingen ondergaan. Want jullie weten (toch): wanneer je geloof op de proef wordt gesteld, leidt dat tot standvastigheid. Als die standvastigheid ook daadwerkelijk blijkt, zullen jullie volmaakt en volkomen zijn, zonder enige tekortkoming.
Komt iemand van jullie wijsheid tekort? Vraag God erom en Hij die aan iedereen geeft zonder voorbehoud en zonder verwijt, zal je de nodige wijsheid schenken. Vraag vol vertrouwen, zonder enige twijfel. Wie twijfelt is als een golf van de zee, die door de wind heen en weer wordt bewogen. Wie zo aarzelend en onberekenbaar is bij alles wat hij of zij doet, moet niet denken dat hem of haar ook maar iets door de Heer zal worden geschonken.’ (Uit Jakobus 1 uit de verzen 2-11 : 5-8)

Bron afbeelding: Motivation by Devotion

‘Ook wij waren eens onverstandig, ongehoorzaam, slaaf van allerlei begeerten en lusten. Ons leven stond in het teken van boosaardigheid en afgunst, we verafschuwden en haten elkaar.’ (Uit Titus 2 : 11 t/m 3 de verzen 1-8 : 3)

Over elkaar recht kunnen en willen doen…

Geciteerd 1: „Daans duikmoeder legde hem uit dat alle misère van toen te danken was aan zijn voorouders, die Jezus hadden vermoord”, zei Jacobs. „Daan werd toen erg boos op zijn ouders, van wie hij gescheiden was. Pas op latere leeftijd begreep hij het en richtte zijn boze verdriet zich tegen zijn duikouders, van wie hij innig veel was gaan houden. Zij hadden zijn leven gered, maar hem ook opgezadeld met een trauma waaraan hij tot zijn overlijden heeft geleden.”

Opgemerkt 1: Zoals we op grond van deze woorden van de apostel Johannes erkennen dat Kajafas als hogepriester profetische woorden sprak toen hij z’n collega’s van het Sanhedrin voorhield: ‘Jullie begrijpen het niet! Besef toch dat het in jullie eigen belang is dat één man sterft voor het hele volk, zodat niet het hele volk verloren gaat.’ (Johannes 11 : 49-52), zo hadden en zullen wij christenen ook de woorden ‘Zijn bloed kome over ons en onze kinderen’ (Matteüs 25 : 27) lezen. Niet als een daarmee schuld over zichzelf afroepen, maar als een – toen niet besefte bede – om hun schuld daaronder te bedekken. Dat dient (ook) ons christelijk verlangen en ons gebed te zijn!

Geciteerd 2: Noach deed niet mee aan de normloze samenleving van zijn dagen en wordt in de Bijbel een „rechtvaardig, oprecht man in zijn geslachten”, genoemd. „Let wel”, zei Jacobs, „hij was weliswaar rechtschapen, maar uitsluitend ”in zijn generatie”. Als hij geleefd had in de periode van de aartsvader Abraham, zou hij niet boven de samenleving zijn uitgestoken. De reden: hij zorgde voor zijn eigen overleving, maar liet na om de kudde die volledig ontspoorde tot bezinning te brengen.”

Opgemerkt 2: Wat wordt hier bedoeld? Zorgde Noach alleen voor zijn eigen overleving? Was hij niet een profeet die het geslacht van voor de zondvloed waarschuwde? Of wordt hier bedoeld dat Abraham niet verder kwam dan zorgen voor z’n eigen overleving? In de dagen van Abraham (al voor z’n geboorte) bleek dat er niets meer van het profetisch waarschuwen van het mensengeslacht verwacht kon worden. Nu greep God helemaal Zelf het initiatief. Hij bediende zich niet meer van ‘voor zondvloed profeten’ als Henoch en Noach en dat moet ons veel te zeggen hebben.

Geciteerd 3: Joden hebben dus wel degelijk „ook de opdracht om Gods Woord te verkondigen, maar zonder anderen tot het Jodendom te willen bekeren”, aldus de rabbijn. Omgekeerd hebben christenen Joden wel vaak tot hun religie willen bekeren. „Maar gelukkig zijn er heden ook veel christenen die dit niet meer op hun agenda hebben staan. Die Luthers oproep om Joden onder dwang, desnoods met geweld, te bekeren, negeren. In dat geval kan er echte vriendschap zijn, met een en hetzelfde doel voor ogen: de Eeuwige dienen en gezamenlijk proberen om de brede samenleving de juiste weg te laten bewandelen.”

Opgemerkt 3a: Wat bedoelde onze Heer dan toen Hij Zich in Zijn rede keerde tegen de manier waarop de Farizeeën en Schriftgeleerden zeeën en landen bereisden om één enkele proseliet te winnen en van zo’n bekeerling ‘een hellekind in het kwadraat’ wisten te maken (Matteüs 23 : 15).

Opgemerkt 3b: Christenen konden direct na het verschijnen van Luthers boekje heel goed weten – op grond van Gods Woord zoals ze dat toen/nu weer in hun kerken en hogescholen en in hun huizen in hun eigen taal tot hun beschikking hadden dat Maarten Luther daarmee verschrikkelijk ‘de fout in ging’. Dat velen (vrijwel niemand?) zich daar niet onmiddellijk tegen gekeerd hebben (heeft), dat laat zien dat allerlei andere belangen en niet Gods Woord de doorslag gaf over hoe men met Joden en andersdenkenden en slaven etc. wilde omgaan. En is het vandaag de dag anders onder christenen?

> Leestip: Romeinen 11 : 25-36.

Bron citaten: RD kerk & religie | Verslag – ‘Rabbijn Jacobs wil samen met christenen „strijden tegen losbandige cultuur” ‘ – door Addy de Jong

‘Maar toen zijn de goedheid en mensenliefde van God, onze Redder, (ten volle) openbaar geworden en heeft Hij ons gered, niet vanwege onze rechtvaardige daden, maar uit barmhartigheid.’ (Uit Titus 2 : 11 t/m 3 de verzen 1-8 : 4-5)

Bron afbeelding: Bible Hub

‘Ze weten dat ik een stakker ben, net zoals zij‘…

‘We hebben geen thuis meer!’ Dat wil óók zeggen: er is niemand meer die ons (of elkaar) vergeeft!’

Geciteerd: Je zoon moet dus, als hij naar je kijkt kunnen zeggen als wat ik zelf over mijn arme vader zei, als ik naar hem keek. Dat vraag ik keer op keer aan God, dat mijn kinderen, als ze naar mij kijken, zullen zeggen: ‘Het is – ondanks alles! – de moeite waard om te worden/zijn zoals mijn vader.’ Ik krijg er kippenvel van als ik eraan denk, maar het is de enige wens die ik als vader heb: dat ze dát kunnen zeggen. Niet dat hun vader zo goed is. Hij had en heeft tal van gebreken. Dat weten mijn kinderen heel goed. Ze weten dat ik een stakker ben, net zoals zij. En ze weten best dat zij, als het erop aan komt net zulke arme drommels zijn als hun ouders. Doen alsof je volmaakt bent (of meer/beter dan een ander – AJ) heeft geen enkele zin: het werkt eerder in de hand dat ze zich aan je gaan ergeren en dat je een relatie krijgt, waarin leugens en chantage aan de orde van de dag zijn. Tegen je kinderen moet je kunnen zeggen: ‘Ik ben net als jij, maar ik kijk naar iets wat veel groter is. ‘Ik ontving vergeving!’
Ik ontving vergeving, ik ben geliefd. Dat is het geheim. Zo kun je het leven op een grootse manier – niet in eigen kracht! – tegemoet gaan met alle mooie en lelijke dingen die je aantreft. Zo kun je pijn en zelfs ook de dood tegemoet gaan. Je zegt: ‘Kom op, doe jij het ook zo. Voor jou is hetzelfde weggelegd! Het hele geheim van de opvoeding lijkt me hierin liggen.

Eigenlijk zou je, paradoxaal genoeg kunnen zeggen dat het geheim van de opvoeding is: je niet druk maken om de opvoeding. Je voedt op als je de opvoeding niet als een probleem ervaart (1). Want als het voor jou een probleem is, wordt het dat ook voor het kind. Als het voor jou een probleem wordt omdat je hen ergens van moet overtuigen; als jij hen opdringt om te worden zoals jij wilt dat ze moeten zijn, krijg je conflicten. Ze reageren. Ze voelen dat jij hen iets wilt opleggen. En dat accepteren ze niet. Ze ervaren het als een inperking van hun vrijheid. En daar hebben ze gelijk in. (2)
Het is de bedoeling dat ze in de loop van hun leven Jezus ontmoeten. En juist daarom hebben ze volwassenen nodig die zich niet overbezorgd maken. Dat ze christen worden kan een stille wens zijn die we tijdens de kerkdienst uitspreken (3). Daarna hoef je er echt niet meer aan te denken, want ze zitten echt niet te wachten op overmatige bezorgdheid (4). Als ze die aanvoelen, nemen ze je die kwalijk. Ze hebben volwassenen nodig die beseffen dat ze vrij zijn – sterker nog: die op hun vrijheid durven inzetten en er vertrouwen – Godsvertrouwen! – in hebben dat het goed komt. Juist zo communiceer je hoeveel God van ons houdt, en die liefde waarvan jullie getuigen – die we op grond van Gods Woord geloven en belijden – is zo sterk dat ze jullie nooit meer zullen loslaten (5).

We kennen de gelijkenis van de verloren zoon. De jongen zei tegen zijn vader: ‘Ik heb het hier wel gezien en wil weg’. Dat doen alle kinderen vroeg of laat. (Volgens de schrijver dan, volgens het Bijbelverhaal niet! – AJ).
(…)

Maar hoe komt het dat de verloren zoon terug kon keren? Hij kon het omdat hij er absoluut zeker van was dat hij een thuis had en iemand die op hem wachtte. Het Evangelie vertelt ons hoe die jongen al zijn geld in dat verre land erdoorheen joeg. Uiteindelijk kwam hij bij de varkenstroggen en at hij varkensvoer. Dan heb je erge honger! Toen hij op het dieptepunt was aangekomen, kwam hij tot zichzelf. Het ging door hem heen wat voor een dwaas hij was. Daar, in het huis van mijn vader, daar hebben zelfs de knechten te eten; ze krijgen er drinken en hebben een plek om te slapen. En ik voed me hier met wat de varkens opslobberen. Ik ga terug naar mijn vader! Ik zal me aan zijn voeten werpen en zeggen: ‘Vader, vergeef mij!’ Let wel: deze eerste stap naar herstel was alleen maar mogelijk omdat hij wist dat hij werd verwacht door een vader wiens hart ongetwijfeld was gebroken op de dag dat de jongen vertrok. We kunnen ons van die vader een voorstelling maken: hoe hij sindsdien jarenlang, elke dag, de horizon afspeurde in afwachting dat zijn zoon terug zou keren. Klaar om feest te vieren als hij zou komen. En dáár komt hij, bij het eerste licht van de dageraad. Daar staat de vader, bij het hoogste raam van het huis, turend in de verte, voor het geval dat zijn zoon werkelijk terugkeert. Dat is opvoeding. – Dat is onvoorwaardelijke ouderliefde! (AJ) (6).

Jouw kind wil met zijn gedrag waarvan je het op de zenuwen krijgt, waarmee hij je als ouder op de proef stelt, iets te weten komen. Hij wil weten of zijn vader en moeder de rots zijn – en blijven- die hij nodig heeft. Of dat huis van hun ouders op de Rots gebouwd is. Dát willen kinderen weten. En ze stellen je op de proef, ze trekken en duwen om te zien of het touw breekt. Maar jij houdt stand – en dat dus niet in eigen kracht! (AJ).

Er is nog een fout die ouders kunnen maken. Wij proberen te voorkomen dat hun vrijheid ons verwondt, bezorgd als we zijn om het lot van onze kinderen (of vanwege de wens om met hen ook een eigen leven te gaan leiden? – AJ). je kunt namelijk ook tegen een kind zeggen: ‘Ik doe de deur achter me dicht en ga met je mee’. Je denkt: dan houdt ik hem of haar in het oog, zo is hij/zij nog dichtbij en kan ik meer controle uitoefenen (of: net zo’n vrij leven leiden als zij – AJ).
Maar denk er eens over na hoe die verloren zoon (dat verloren kind) zich zou voelen als hij niet een vader (een van de ouders of allebei) die op hem of haar wachtte, maar een vader (of moeder) die was meegegaan en in de zelfde situatie beland, terwijl het ouderlijk huis er niet meer was/is. Wat een wanhopige toestand. Het verlangen hebben om naar het ouder/huwelijkshuis terug te keren om weer bij je vader (ouders) te zijn – en die heeft (hebben) het huis gesloten en verkocht. ‘We hebben geen thuis meer!’ Dat wil óók zeggen: er is niemand meer die ons vergeeft!

Pascoli heeft daarover een gedicht geschreven, dat don Giussani nogal eens aanhaalde. Het gaat over twee wezen. In dit gedicht komt de zin voor: ‘Er is niemand meer die ons vergeeft.’ Hij bedoelde: er is geen vader of moeder meer, we zijn van niemand meer, we zijn wezen.

Maar zo waren mijn ouders (van de schrijver en van mij/ons) niet! Ze vroegen en vragen van ons dat we bij elkaar blijven (als ouders én kinderen!). Vanwege het goede dat onze ouders hebben/hadden gezien en waaruit ze leven/leefden, vanwege het geluk dat dát met zich meebrengt en vanwege de hoop die hun levensgang bepaalde. Dat is het enige wat wij en onze kinderen nodig hebben!

(1) Ik kan toch eerlijk zeggen dat ik het opvoeden van onze kinderen van het begin af aan niet als een probleem heb gezien. Eerder nog zou mij overmoedigheid kunnen worden verweten – vanwege het ‘Gods water over Gods akker te laten lopen’ (zie 1 Korintiërs 3 : 7-9), thuis en in de samenkomsten van onze gemeente – dan overbezorgdheid. Zie ook hieronder.
(2) Dat later – toen onze kinderen al de leeftijd van volwassen kinderen bereikt hadden – mij verweten werd dat ik hen iets wilde opleggen, dat had te maken met dat mij inmiddels het recht ontzegd werd om in eigen huis mijn opvattingen over bepaalde zaken te laten horen en daar ook Bijbelse gronden voor aan te geven.
(3) Dat ze nog eens een christen zouden worden? We mogen eerder bidden dat wij dopelingen (ouderen en jongeren) niet verachteren in de genade door van ons eenvoudige geloof in het Evangelie af te vallen. Ouders kunnen/zullen eerder nog een voorbeeld nemen aan hun (jonge) kinderen en hun oudere kinderen steeds weer aanbevelen in Gods genade, net zoals kinderen dat hun ouders mogen/zullen doen.
(4) Het is zelfs een teken van een tekort aan Godsvertrouwen en daarmee geen goed voorbeeld.
(5) Onze Heer Jezus zegt ons dat dit desondanks ons toch overkomen kan: zie o.a. Lukas 12 : 49-53.
(6) Maar zo is ook de onvoorwaardelijke huwelijksliefde: nog altijd sta ik op de uitkijk en wacht op het moment van terugkeer van mijn echtgenote!

Bron bewerkt citaat: Ecclesia nr. 22, oktober 2026 – Een kind dat gaat in de voetstappen van zijn vader (III) – door Franco Nembrini

Uit een door dr. H. Klink (Leerdam) vertaalde toespraak die Franco Nembrini hield op 20 februari 2004 in Milaan. Nembrini is een leerling van Don Guissani* en een groot kenner van de werken van Dante Alighieri. Tijdens avonden waarin hij het dichtwerk van deze Middeleeuwse schrijver uitlegde, wist hij jarenlang door heel Italië heen duizenden jongeren te trekken en te boeien, door de levenslessen die hij meegaf en het uitzicht dat hij hen bood.
* Don Guissani zei voor het tv-journaal op 18 november 2003: ‘Als er een (werkelijk christelijke) opvoeding van het volk zou zijn, zou iedereen beter af zijn. De angst die men heeft voor of ook de minachting van het kruis van Christus zal ertoe leiden dat nooit iemand deelt in de vreugde van het leven, ook niet bij een volksfeest of een familie-aangelegenheid. Zoals Dante Alighieri zei: ‘In U is barmhartigheid, in U is medelijden, in U is grootsheid, in U verenigt zich al wat er aan goedheid in een schepsel is.’

“Want in Hem woont heel de volheid van God lichamelijk.” (Uit Kolossenzen 2 uit de verzen 6-15 : 9)

Bron afbeelding: A Thought to carry this week (Salvation Army Ingle Farm)

‘Hij – God, onze Vader – heeft ons gered door het bad der wedergeboorte en de vernieuwende kracht van de Heilige Geest, Die Hij door Jezus Christus, onze Redder, rijkelijk over ons heeft uitgegoten. Zó zijn wij door Zijn genade als rechtvaardigen aangenomen en krijgen we deel aan het eeuwige leven, waarop we hopen.’ (Uit Titus 3 uit de verzen 3-8 : 5b-7)

Geciteerd 1: Mij trof dat ds. J.A. Kloosterman op de toogdag van de Hersteld Hervormde Mannenbond in zijn lezing expliciet nadruk legde op de noodzaak van wedergeboorte (RD 19-10). Dat deed hij tegenover een eenzijdige focus op geloof. Hij sprak over het gevaar van een wegglijden in een godsdienst waarin de mens centraal staat. Hij benadrukte de noodzaak van het werk van de Heilige Geest in het verlichten van het verstand, het openen van het hart en het buigen van de wil. Hoewel het geloof absoluut noodzakelijk is om behouden te worden, moet benadrukt blijven dat dit geen werk vanuit de mens is en vrucht is van wedergeboorte.

Opgemerkt 1: Wanneer we op grond van Gods Woord belijden dat de gemeenten van Jezus Christus – net als eerder Johannes de Doper – dopen in ‘opdracht van de hemel’, dan zullen we toch ook op grond van Gods Woord weten en belijden dat de Heilige Geest het geloof en de wedergeboorte zal werken in de harten van Gods kinderen. Paulus verzekert de gedoopte leden van de gemeente in 1 Korintiërs 3 dat zij (tezamen en persoonlijk) een tempel van de Heilige Geest zijn. Wel zullen ze allen trouw de van God geschonken middelen dienen (te beginnen – na hun doop – en) te blijven gebruiken, want dat is waar de Heilige Geest Zich van bedienen wil bij het werken van geloof en wedergeboorte in de harten en levens van de gelovigen. We kunnen uit Paulus woorden tot de oudsten van de gemeente in Efeze (Handelingen 20 : 17-38) en uit de brieven aan Timoteüs en Titus wel begrijpen dat de bediening van Gods Woord – om de leden van Christus gemeente bekend te maken met Gods wil (Handelingen 20 : 27-28, 1 Timoteüs 4 : 11-16, 2 Timoteüs 3 : 10 t/m 4 : 15, Titus 2 en 3) – een voortdurende zorg van heel de gemeente dient te zijn. Met elkaar dienen ze ervoor te zorgen en te waken dat deze dienst in/aan de gemeente een goede en betrouwbare voortgang heeft via de mensen die daarin een taak hebben gekregen (hen door de leden van de gemeente is gegeven).

Geciteerd 2: Een boek in de serie ”Puriteinse Klassieken” (deel 6) werkt dat – wat ds. Kloosterman betoogde – op een bijzondere* manier uit. De schrijver is de Engelse predikant Stephen Charnock (1628-1680), die een uitvoerige verhandeling over de wedergeboorte heeft geschreven. Indrukwekkend is het om te lezen hoe hij de noodzaak en het karakter van de wedergeboorte beschrijft. Uit het beginsel van wedergeboorte komen alle daden van geloof, bekering, rechtvaardiging en heiliging voort. „De wedergeboorte is de beweging van God in het schepsel, bekering is de beweging van het schepsel naar God.” Het verschil tussen rechtvaardiging (door het geloof) en wedergeboorte beschrijft hij als volgt: „De rechtvaardiging loopt van verdoemenis naar vrijspraak, de wedergeboorte van verontreiniging naar gemeenschap.” Hij roept daarom op om te smeken om het wonder van de wedergeboorte, evengoed als om de werking van het geloof. Zo wordt de balans van de waarheid zuiver bewaard.
* Waarom bijzonder? Is Gods Woord niet duidelijk genoeg?

Opgemerkt 2: Waarom zou een gemeente die leeft bij en van het voortgaande onderwijs van Gods Woord zulk ‘uitgesponnen Puriteins onderwijs’ nodig hebben. Waarom bidden om het wonder van de wedergeboorte, wanneer we vertrouwen mogen/zullen dat de Heilige Geest niet zal nalaten dat werk te doen als de gemeente onder/door de voortgaande bediening van Gods Woord aangespoord wordt om te blijven volharden in het geloof en (dus, dan ook) niet nalaat om de samenkomsten van de gemeente (met daar ook bediening van Doop en Avondmaal) bij te wonen (en dus ook het aangaan bij de vieringen van het Avondmaal niet nalaten). Zoals we die aansporingen bijv. kunnen lezen in de verzen 19-25 van Hebreeën 10 en waar we even later ook nog de aansporing lezen in de verzen 35-37: ‘Leg die onbeschroomdheid dus niet af, jullie zullen er ruim voor worden beloond. Blijf juist volharden, want wanneer jullie de wil van God doen – zoals dus even daarvoor beschreven in de verzen 19-25 – zullen jullie ontvangen wat beloofd is.’

Leestips: Hebreeën 13 : 7-17 (en18-21) en de bovengenoemde Bijbelgedeelten.

Bron citaat: RD Opinie | Opgemerkt – ‘Lezersbrieven: wedergeboorte, ”tot geloof komen”, vloeken of bidden’ – Redactie Opinie.

‘Deze boodschap (van het Evangelie) is betrouwbaar. Ik wil dat je (jullie voorgangers) met overtuiging hierover spreekt (spreken), opdat zij die op God vertrouwen zich erop toeleggen om het goede te doen. Daar heeft iedereen baat bij.‘ (Uit Titus 3 uit de verzen 3-8 : 8 )

Bron afbeelding: Pinterest

‘Ik ben de HEER uw (jouw!) God‘ (Uit Exodus 20 de verzen 1-21 : 2a)

Geciteerd: Deze woorden moeten we los van het tweede deel van de zin, dus zonder de woorden ‘Die u/jou uit Egypte uit het slavenhuis/bestaan uitgeleid heb’, nog eens goed uitleggen en daar met aandacht op letten. Want die woorden raken (‘sinds Christus’) ons allen, de hele wereld in het algemeen en ieder mens in het bijzonder, Joden en heidenen. Niet zozeer omdat Mozes het zo [over het volk Israël] heeft geschreven, maar omdat God alle mensen heeft geschapen, onderhoudt en regeert en omdat Hij met en door Abraham en zijn nageslacht alle volken op het oog heeft gehad en nog altijd heeft. Zoals ook Paulus zegt in Romeinen (3 : 29 vv): ‘Is God alleen een God van de Joden?’ Is Hij het ook niet van de heidenen? Ja, zeker ook van de heidenen, aangezien Hij een enig God is, Die de besnijdenis rechtvaardigt uit het geloof en de voorhuid door het geloof’ [dus zowel de besneden Joden als de onbesneden heidenen]. Met deze woorden echter: ‘Ik ben de HEER uw God‘ , spreekt God tot de mensen op geen andere manier dan alsof er slechts één mens was. God zegt hier niet: Ik ben de HEER jullie God, maar heel persoonlijk: jouw God.
Nu moeten we heel goed op dat woordje ‘uw’ letten (1), want om dit woordje gaat het. Als Hij zegt ‘Ik ben de HEER uw God’, dan wil Hij heel letterlijk zeggen: Ik wil jullie allen en een ieder in het bijzonder aannemen, alsof er slechts één enkel mens en verder niemand op aarde was/is. Dat doe Ik, met de bedoeling dat u/jij Mijn Woord nog ernstiger zou aanhoren, aangrijpen, omhelzen en bewaren.
Niemand zou dan toch mogen zeggen: ‘God heeft wel de wet gegeven, veel edele en grote dingen geboden en boven dien wil Hij de mensen genadig zijn, hun God zijn en met hen omgaan als een vader (2) met zijn kind – maar mij gaat dat misschien niet aan! Wie weet of Hij met die woorden ook mij op het oog heeft en bedoelt? Dat geldt misschien alleen voor anderen’ (3).
[Maarten Luther: WA Predigten über dass 2. Buch Mose, 1524-1527, vgl. WA 16, 432, 18-433, 19]

(1) In het Duits en in het Hebreeuws is er geen verschillend woord voor u en jij/jou.
(2) Of beter zelfs: zoals een vader en moeder met hun kind/kinderen. God is te groot en veelzijdig om alleen in het Vaderschap gekend te worden. Daarom ook schiep Hij de mens als man en vrouw.
(3) Die mensen willen Gods verborgen uitverkiezing voorop stellen en daarmee deze Godswoorden tot hen ‘im Frage’ stellen. In bepaalde kerken is dat zelfs tot heersende theologie verheven. Zij gaan voorbij aan wat ons mensen geopenbaard is in en door het Woord – en het Woord is vlees geworden! (1 Johannes 1 : 1-14*) en luisteren naar wat de boze hen influistert en geven die zelfs stem op hun kansels: ‘Maar heeft God niet gezegd dat er uitverkiezing is en zijn er niet tweeërlei kinderen van het Verbond? Nou dan, wat zouden jullie je rijk kunnen/willen rekenen aan deze Evangelie verkondiging’.
* God openbaarde dat ‘Evangelie voor alle volken te beginnen in Israël/Jeruzalem’ door het getuigenis van Johannes de Doper bij de Jordaan, maar volgens de heren theologen van die tijd paste dat niet binnen hun theologie die zij hadden opgesteld (zie Matteüs 21 : 23-27, Marcus 11 : 27-33 en Lucas 20 : 1-8) en waarmee ze het volk (‘de schare die de wet niet kent’ w.o. de hoeren en de tollenaars) onder de duim hielden.

Bron citaat: ‘Mijn enige troost – 365 dagen met de Heidelbergse Catechismus’ – Meditatie bij ‘Wat gebiedt God in het eerste gebod’ – samengesteld en vertaald door H.C. van Woerden, sr. – Den Hertog uitgeverij (2015)

‘Jullie moeten je niet rabbi laten noemen want jullie hebben maar één Meester, en jullie zijn elkaars broeders en zusters.’ (Uit Matteüs 23 uit de verzen 1-15 : 8 )

Bron afbeelding: Instagram (‘The One Teacher Jesus Christ’)

‘Jullie samenkomsten doen meer kwaad dan goed‘ (…) ‘Jullie komen wel samen om met elkaar te eten en te drinken, maar niet om samen de maaltijd van de Heer te vieren (vieren!). Eten en drinken (en daar met elkaar over de Heer spreken) dat kan ook in jullie eigen huizen gebeuren (met broeders en zusters die bij jullie partij horen/passen en met ‘buitenstaanders’). Of verachten jullie de gedoopte gemeente – die toch samen het lichaam van Christus vormen en aan wie de Heilige Geest geschonken is (zie 1 Korintiërs 12 en m.n. de verzen 12-13) – en durven jullie daarbij zelfs ook de minder bedeelden vernederen (lees hierbij 1 Korintiërs 12 : 22-25 en Jakobus 2 : 1-9!). Willen jullie echter als gemeente daadwerkelijk de maaltijd van de Heer met elkaar vieren – zonder uitsluiting of vernedering van bepaalde broeders en/of zusters -, bedenk en gedenk dan (vooraf en aan het begin van zo’n viering) persoonlijk en ook met elkaar met welke woorden deze maaltijd door onze Heer Zelf werd ingesteld (zie Lukas 22 : 19-20) en besef dat jullie met en door die viering de dood van de Heer verkondigen, totdat Hij komt*. Wie echter bij zo’n viering dat alles niet wil of niet kan overdenken, beseffen en belijden (verkondigen), die maakt zich schuldig tegenover het bloed en het lichaam van de Heer.’ (Naar de woorden van Paulus in 1 Korintiërs 11 : 17-34).
* Dat kunnen niet-leden toch niet voor hun rekening nemen!

Citaten:
=> De oude vraag wie mag eten, heeft gezelschap gekregen van een tweede: wie mag het brood breken? Zo mag in de Protestantse Kerk in Nederland niet iedere voorganger het avondmaal bedienen.
Wie geen universitaire predikantsopleiding heeft, heeft daarvoor aparte scholing en toestemming nodig, en over de ‘hbo-dominee’ wordt al jarenlang gesteggeld.
Ondertussen delen studenten in hun huiskring brood en wijn zonder dat er een dominee of ouderling aan te pas komt. Zonder toestemming ontstaat er zo een moment van diepe toewijding.

=> Is dat verval, of juist terug naar de bron zoals de vroege kerk die samenkwam rondom de maaltijd? Aalbersberg neigt naar het laatste: ‘Als wij samen een koekje eten, wat thee drinken en over de Heer spreken, dan is Hij daarbij.’
Je weet met wie je aangaat. Voor deze kerken is samen het brood delen terwijl je het oneens bent over wat het avondmaal werkelijk inhoudt, een leugen. Eenheid onder de gelovigen is een voorwaarde.

=> Protestanten als theoloog Jürgen Moltmann redeneren omgekeerd. De tafel is van de Heer, niet van de kerk, dus mag de kerk niemand weren die Hij uitnodigt. Dan is de tafel geen bekroning van eenheid, maar de weg ernaartoe.
Die posities botsen nog steeds. Er is onder katholieken en protestanten geen consensus over het breken van het brood gezamenlijk.
Misschien is het beeld van het klooster van de introductie wel typerend voor waar de kerk nu staat. Op papier is de tafel gesloten. Maar wie aanschuift en het brood ontvangt, merkt dat die oude correctie van Paulus nog altijd geldt: de tafel is niet van ons.

Opgemerkt: Waar gemeenten/kerken elkaars doop erkennen en waar bij de viering van de maaltijd de woorden van onze Heer herhaald en overdacht worden en de dopelingen, geloven, beseffen en belijden wat we als gemeente van onze Heer met en door het deelnemen aan deze maaltijd doen, namelijk ‘De dood van onze Heer verkondigen, totdat Hij komt’, daar kan men met elkaar deze maaltijd vieren.

> Zie bij de inhoud van ondergenoemd artikel ook nog deze blog: ‘Luther en het Avondmaal…‘

Bron citaten: ND Geloof – ‘Eucharistie of avondmaal: hoe een gewone maaltijd uitgroeide tot een eeuwenoud twistpunt’ – door Laura Dijkhuizen.

‘Nu ik toch aanwijzingen geef: ik kan jullie niet prijzen om jullie samenkomsten, die doen meer kwaad dan goed.‘ (Uit 1 Korintiërs 11 uit de verzen 17-34 : 17)

Bron afbeelding: Logos Sermons

‘Want Hem Die geen zonde gekend heeft, heeft Hij voor ons tot zonde gemaakt, opdat wij zouden worden gerechtigheid van God in Hem.’ (Uit 2 Korintiërs 5 uit de verzen 14-21 : 21)

Geciteerd 1: Een opvallend verschil tussen beide versies* is dat de bekende uitspraak over de ”vrolijke ruil” tussen Christus en de zondaar (de zondaar krijgt Christus’ gerechtigheid, Christus krijgt de schuld en smet van de zondaar) in de Latijnse versie zo niet voorkomt. „De zaak zelf staat er wel in, maar in andere bewoordingen. Luther duidt het dan aan als een ”dulcissimum spectaculum”, een ”lieflijk schouwspel”.”
* De Duitse en Latijnse versie van Luthers bekende traktaat ”De vrijheid van een christen”

Deze zegswijze van Luther komt ongetwijfeld voort uit de middeleeuwse mystiek en de bruidsymboliek waarmee de reformator zeer vertrouwd was, stelt Boerke. „Tussen Christus en de zondaar komt door het geloof een huwelijk tot stand, zoals tussen bruidegom en bruid. Maar wat is dat voor een bruidje? Ze is niet zo mooi, hoor! Toch komt er gemeenschap van goederen tot stand. De bruid mag zich alles wat van Christus is, toe-eigenen. En Hij neemt alle schuld van de bruid op zich en alle smet die haar aankleeft (1). Dat is waar het in deze beeldspraak om draait.”

De vertaalster vermoedt dat Luther dit zo deed omdat hij bij theologen niet profaan wilde overkomen. „Die verklaring las ik ook bij diverse lutheranen. Hij wilde niet dat men hem platheid zou verwijten en hem iets zou tegenwerpen als: Ja, maar wij nietige mensen ruilen toch niet zomaar iets, wat dan ook, met God of met Christus? Maar voor het gewone volk heeft hij zich wel zo willen uitdrukken.”

Geciteerd 2a: In 1520 publiceert Luther zijn rechtvaardigingsleer in die vorm waarin zij geschiedenis zou maken. Hij doet dat in zijn tractaat over ‘der Freiheit eines Christenmenschen’. In dit geschrift wordt de ‘vrolijke ruil’ als het centrale gebeuren in het leven van een christen naar voren gebracht. Het doet denken aan een huwelijk waar de bezittingen van bruid en bruidegom geruild kunnen worden. Op dezelfde wijze ontvangt de zondaar de gerechtigheid van Christus. In ruil daarvoor neemt Christus de zonden van de christen over. Later ontdekt Luther in het beeld van de ladder naar de hemel het Bijbelse symbool voor de vrolijke ruil: de droom van Jakob is werkelijkheid geworden, Christus klimt uit de hemel, de christen stijgt echter naar boven om één te worden met God. Het spreken over een vrolijke ruil, dat Christus door de schuld van de mens over te nemen zelf ‘onrechtvaardig en zondaar wordt’ – het riep onmiddellijk vrome verontrusting op -, is ook bij Staupitz te vinden. Maar de consequentie die Staupitz daaruit trok, week van die van Luther af: de gelovige, bevrijd van de last der zonden, zal nu ook werkelijk vrede vinden. Zijn nieuwe status van rechtvaardigheid is waarneembaar, een zoet voorgerecht van de eeuwigheid.
In tegenstelling daarmee ervaart Luther concreet de toename van de macht van de duivel, die uitgedaagd door het evangelie van de vrolijke ruil, zijn aanvallen direct richt op de gelovigen. Tegenover de ‘vreemde’ gerechtigheid van Christus beroept de duivel zich op Mozes en zijn ‘Tien Geboden’, kweekt gewetensnood, eist goede werken en drijft onophoudelijk het geweten ertoe aan de toorn van God te stillen. De ‘vrolijke’ ruil waarover Luther spreekt, leidt niet tot zoete ervaringen, want in de strijd met de duivel is er geen rust, geen vrede en geen aantoonbaar succes.

Geciteerd 2b: De explosies in de ziel van Luther, die hij zelf beschrijft als helse pijnen veroorzaakt door aanvechtingen, hebben vergaande gevolgen gekregen. Niet alleen als Bijbels theoloog, maar ook als psychologisch bedreven zielzorger is de reformator geheel eigen wegen gegaan, die bepaald niet zonder gevaar waren. In ieder geval was het denkbaar dat de innerlijke spanning hem gebroken zou hebben of dat hij, omgekeerd, ze zou hebben gesublimeerd. Er bestond wel degelijk het gevaar dat de monnik zich in zijn zelfanalyse zou verstrikken en als gevolg daarvan zichzelf klem zou zetten. Dan was zijn creatieve kracht en hoge intelligentie gesloopt door zijn aangeboren overgevoeligheid. Voor dat gevaar heeft zijn mentor, zijn ‘vader in Christus’ Johannes von Staupitz hem behoed: ‘Door Staupitz heeft de Here Jezus mij herhaaldelijk op wonderbaarlijke wijze opgericht en gesterkt.’
De andere mogelijkheid was geweest om de weg van een speculatieve mystiek te gaan. Daarop heeft de jonge Luther zich enige tijd inderdaad bewogen. Een ziel die naar God verlangt, tracht de wereld achter zich te laten, afstand te doen van alle aardse zaken en hemelse sferen te beklimmen, om – eindelijk – rust te vinden in de gelukkig makende vereniging met God. Leest men de jonge Luther dan verwacht men op iedere volgende bladzijde de ondubbelzinnige instemming met deze mystiek. Die komt ook wel, maar in een totaal andere vorm en met andere accenten. Hij heeft niet tot doel tot God op te stijgen…

Geciteerd 2c: De ontmoeting met de theologie van Augustinus bij Staupitz en met de mystieke ervaring bij Tauler bemoedigt en staaft Luther verder te gaan op zijn weg naar nieuwe vroomheid en een nieuwe wetenschap. Beide beslissende belevenissen, de aanvechting en de mystieke opstijging, de duivelse godverlatenheid en de gelukkigmakende eenwording met God, zijn niet langer de kenmerken van twee randgroepen in de Christenheid, zij die geestelijk ziek zijn en zij die behoren tot de geestelijke elite. Alle leden van de ware kerk worden aangevochten en zijn tegelijkertijd één met God. Dat betekent ook dat de kerk der martelaren niet behoort tot een verre, achterhaalde fase in de geschiedenis van de kerk. De kerk is de gemeenschap van gelovigen en blijft daarom ook de gemeenschap van hen die door de duivel aangevochten worden.
De stijlfiguren en beelden die Luther gebruikt, ‘vrolijke ruil’ en ‘Jakobsladder’, missen elke wetenschappelijke, abstracte steriliteit. Ze vormen de uitdrukking van een levensbeweging, niet een toestand; ze ontspruiten niet uit theologische theorie-vorming, maar aan de levende geloofservaring van het menselijke leven dat zich afspeelt tussen God en duivel.

‘Mijn theologie** heb ik niet in één keer geleerd, maar ik heb er steeds dieper en dieper naar moeten zoeken. Daar hebben mijn aanvechtingen mij toe gebracht. want de heilige Schrift kan men nooit verstaan zonder de praktijk en de aanvechtingen… Wanneer wij niet zulk een duivel zouden hebben dan waren wij slechts speculatieve theologen, die alleen maar met hun gedachten omgaan en alleen maar speculeren met hun verstand, dat het zo en alleen zo moet zijn; zoals de monniken in het klooster ook hebben gedaan.’
** Of toch beter: mijn verstaan van Gods Woord.

Bron citaat 1: RD kerk & religie – ‘”Vrolijke ruil” komt in Latijnse versie van Luthers ”Vrijheid van een christen” niet voor’ – door Addy de Jong.
Bron citaten 2a t/m 2c: Boek ‘Luther, mens tussen God en duivel’ – ‘VI De aangevochten reformator – mystiek voor het leven: Tauler en Staupitz’ – van Heiko A. Oberman (1930-2001), hoogleraar in de kerkgeschiedenis in Tübingen en Tucson (USA).

‘Mannen heb je vrouw lief, zoals Christus de kerk (Zijn gemeente) heeft liefgehad en zich voor haar heeft prijsgegeven om haar te heiligen, haar te reinigen met water (!) en met woorden en om haar in al haar (van Hem ontvangen) luister bij Zich te nemen, zodat ze zonder vlek of rimpel of ook maar iets ontluisterends zal zijn, heilig en zuiver.’ (Uit Efeziërs 5 uit de verzen 21-33 : 25-27)

Bron afbeelding: Daily Verse Reading

‘Dus altijd wanneer jullie samen dit brood eten en uit de beker drinken, verkondigen jullie de dood van de Heer*, totdat Hij komt.’ (Uit 1 Korintiërs 11 uit de verzen 17-34 : 26)
* Dat Zijn dood aan het kruis nodig was voor ons allen, niemand uitgezonderd.

Citaten:
> Roel Aalbersberg (75) kwam als medewerker van een christelijke organisatie voor ontwikkelingshulp in kerken in verschillende landen. Toen hij in Zimbabwe een Grieks-Orthodoxe dienst bezocht, vroeg hij of hij mocht deelnemen aan de eucharistie. Dat mocht niet. Wel was hij welkom bij een uitgebreide maaltijd na de viering waar volop werd gebeden en gezongen.
Samen eten was dus mogelijk, als het maar niet aan de tafel van de Heer gebeurde. ‘Dat is treurig. Waarom kunnen we uitgerekend aan de tafel van de Heer niet samenkomen? De tafel is het instrument voor eenheid, daar is het voor bedoeld.’
Voor het antwoord op die vraag dook hij in de geschiedenis van het avondmaal en de eucharistie. Hij keek daarbij naar Bijbelse en buiten-Bijbelse bronnen. Maandag promoveerde hij aan de Universiteit Utrecht op de vraag: waarom is het avondmaal geen maaltijd meer?

> In zijn proefschrift beschrijft Aalbersberg hoe hij zich als tienjarig jongetje in de Gereformeerde Kerk in Vlaardingen, tijdens de lange Avondmaal dienst, afvraagt waar de naam avondmaal vandaan komt. Het sacrament is immers geen maaltijd en vindt in de ochtend plaats.
Het antwoord daarop vond hij in de eerste eeuwen na Christus, in de vroege kerk. Hoewel niet precies duidelijk is hoe die samenkomsten eruitzagen, is duidelijk dat de gemeente van zo’n dertig mensen in gewone huizen bijeenkwam. Daar werd gezongen, voorgelezen uit de schriften en rondreizende predikers zoals Paulus legden teksten uit. Dat deden ze terwijl ze met elkaar aten, legt Aalbersberg uit. Het avondmaal was niet alleen ingebed in een ‘echte maaltijd’, het was een echte maaltijd.

> ‘In de vroege kerken was de maaltijd het hart van de samenkomst, het hart van hun bestaan. Doordat in de meeste kerken geen gezamenlijke maaltijd meer wordt gebruikt, heeft de kerk een rijke liturgische vorm verloren. Ieder mens moet eten en drinken en aan de maaltijd is ieder mens gelijk. Aan tafel vorm je met elkaar een gemeenschap. Ik ben daarom blij dat steeds meer kerken maaltijden organiseren.’

Opgemerkt 1: Laten we toch maar wat we in de Bijbel zelf kunnen lezen – dus in het boek Handelingen en in de brieven – over het samenkomen van de ‘eerste gemeenten’ en de ontwikkelingen die daar blijken – als norm aanhouden, dat heeft de ‘vroege kerk’ (dat waren de latere ‘naBijbelse’ gemeenten) toch ook moeten doen. En dan blijkt ons toch dat in die samenkomsten meer en meer de nadruk komt te liggen op het opbouwen van de gemeente door de verkondiging van Gods Woord door één of hooguit een paar vaste voorgangers en ook de wenselijkheid van het met meer eerbied en (vaste) structuur vieren van de maaltijden van de Heer. De wantoestanden die ontstonden in de gemeente van Korinthe – zoals we die beschreven vinden in 1 Korintiërs 11 en 14 hebben blijkbaar – dankzij het onderwijs van Paulus en z’n vaste medewerker Timoteüs en de brieven die hij aan deze gemeente schreef – geleid tot een snelle overgang naar meer gestructureerde samenkomsten. Dat kunnen we toch wel afleiden uit de latere brieven aan Timoteüs en Titus, maar ook uit wat we lezen in Handelingen 14 : 23, 15 : 33-35 en 20 : 25-31.
We zullen hierbij ook bedenken dat het overal om een gedoopte gemeente gaat waar men deelnam aan de maaltijden van de Heer en dat de Doop meer nog dan het Avondmaal benadrukt/verzekerd dat de gelovigen, die na hun doop deelnemen aan de maaltijden van de Heer, werkelijk gelijke broeders en zusters zijn van elkaar en wel omdat ze allen deel hebben gekregen aan de Heilige Geest – 1 Korintiërs 12 : 13!

Vervolg citaten:
> In de Didache (een vroeg-christelijk liturgisch geschrift uit de eerste eeuw, red.) staat bijvoorbeeld een gebed na de woorden ‘als je genoeg gegeten’ hebt. Paulus maakt zich tegen de Korintiërs kwaad dat sommigen al helemaal volzitten en dronken zijn, terwijl anderen nog niet eens zijn begonnen aan de maaltijd. Hij wijst de gemeente erop dat ze niet aan een gewone maaltijd zitten, maar aan de maaltijd van de Heer. Daarmee draait hij de tafel als het ware om: de tafel is niet van de gelovigen, maar van de Heer.’
‘Paulus schaft het gezamenlijk eten niet af. Voor Paulus is het geestelijke van de maaltijd inderdaad het belangrijkst. Maar het eten zelf ook. Het is zelfs zo belangrijk dat hij zich daar enorm over opwindt. Paulus haalt de woorden van Jezus aan als argument tegen het gedrag van de Korintiërs. Hij wilde de maaltijd niet afschaffen, maar wel fatsoenlijker en eerbiediger maken.
Mijn vermoeden is dat die woorden van Paulus eraan hebben bijgedragen dat in de eeuwen daarna de maaltijd steeds meer als iets heiligs werd gezien. Doordat Paulus en zijn brieven zoveel gezag kregen, kreeg die maaltijd van de Heer meer nadruk in plaats van de gezamenlijke maaltijd.’

Opgemerkt 2: Die ontwikkeling naar een meer ‘heilige maaltijd’ met elkaar hoeft m.i. helemaal niet eeuwen geduurd te hebben, die kunnen zelfs een vrij spoedig gevolg zijn geweest van het onderwijs van Paulus aan de gemeente te Korinthe in woord en geschrift en ook mee door wat hij Timoteüs meegaf om orde op zaken te stellen in die gemeente en mogelijk ook nog andere gemeenten. Die brieven werden toch ook al in de tijd van de apostelen gedeeld (zie o.a. wat Petrus opmerkt in 2 Petrus 3 : 15-16).

> Leestips: Handelingen 2 : 41-42, 1 Timoteüs 4 : 9-16 en Titus 2 : 11 t/m 3 : 8 en ook de andere verwijzingen in dit bericht..

Bron citaten: ND Geloof – ‘Het avondmaal was ooit echt een maaltijd. ‘De kerk heeft een rijke liturgische vorm verloren’’ – door Wian Slendebroek.

‘Wij zijn allen gedoopt in één Geest en zijn daardoor één lichaam geworden, wij zijn allen van één Geest doordrenkt, of we nu Joden of Grieken zijn, of we nu slaven of vrije mensen zijn.’ (Uit 1 Korintiërs 12 uit de verzen 1-31 : 13)

Bron afbeelding: Pinterest

“Want ik ben uit de hemel gekomen, niet dat Ik Mijn wil zou doen, maar de wil van Hem Die Mij heeft gezonden.‘ (Uit Johannes 6 uit de verzen 25-40 : 38)

Geciteerd: Johannes vlecht en knoopt het in zijn Evangelie voor zijn lezers zó tezamen dat het Wezen [m.i. beter: het God-zijn] van de Vader en de Zoon en van de Heilige Geest, één Wezen en één drie-enige God is, van enerlei wil, wijsheid en (liefdes!)werk. Ja, Die in alles één Godheid en Eén en Dezelfde is. Zó vriendelijk stelt Hij Zich aan ons voor, opdat wij in Hem zouden geloven: wanneer ik de wil van de Zoon hoor, dan hoor ik ook de wil van de Vader; zie je de Zoon, dan zie je ook de Vader (Johannes 1 : 18, Johannes 14 : 9); wanneer je Mijn wil hoort, dan hoor je ook de wil van Mijn Vader; zie je Mijn barmhartigheid, dan zie je ook de barmhartigheid van de Vader.
Vrees niet voor de Vader! Je hart moet niet deze woorden spreken: Ja, Heere Christus, ik geloof Uw woorden, dat U mij niet zult verstoten. Maar wat als de Vader – in Zijn eeuwige raad – niet genadig wil zijn, maar eeuwig verstoten. Nee, antwoord Hij, er is geen toorn (en geen aanklager) meer in de hemel. Wanneer je – door doop en geloof – met Mijn wil bent verenigd, heeft de Vader je tot Mij getrokken (Johannes 6 : 44). Want Mijn wil is niet anders dan Zijn wil. Hij heeft je – door je Zijn Heilige Geest te geven! – geleerd om Mij te kennen en in Mij te geloven. Want de wil van de Vader is ook de wil van de Zoon. En ook de wil van de Heilige Geest.
[Maarten Luther: Wochenpredigten über Joh. 6-8, WA 33,90 ff]

Leestips: Kolossenzen 1 : 12-20, 2 Korintiër 5 : 14 t/m 6 : 13 en 1 Johannes 4 : 7-21.

Opgemerkt: De genoemde verzen van de brief aan de Kolossenzen leren ons – in overeenstemming met het onderwijs van heel Gods Woord, zoals we dat nu lezen in met het licht van het getuigenis van de apostelen – dat God de wereld geschapen heeft om ons Zijn liefde bekend te maken. De mensheid werd dus niet geschapen om deze wereld tot Gods eer tot cultuur te brengen, want daarin bleek de mens(heid) vanaf het begin te falen en ook nu nog altijd weer – ook de christenheid veranderde en verandert daar niets aan -, maar om zich te leren (!) verheugen in Gods liefde en in de Verlossing die Hij voor ons bewerken zou en bewerkt heeft door Zijn geliefde Zoon. Dát geloof, dat wil de Heilige Geest in ons werken door de bediening van Woord en Doop en Avondmaal. Hij wil niet werken zonder de ons geschonken middelen of buiten de ons geschonken middelen om. Dat laatste is vragen om problemen en dat is wat in sommige gemeenten/kerken de mensen zelfs vanaf de kansels wordt ‘aangepraat’.

Bron citaat: ‘Vertroost elkaar met deze woorden’ – ‘Meditatie van 14 oktober’ – Den Hertog uitgeverij (2022)

‘Dat wij in Hem blijven en Hij in ons – sinds dat we gedoopt werden -, dat weten we doordat Hij ons heeft laten delen in Zijn Geest. En wij (apostelen) hebben zelf gezien waarvan we nu getuigen dat de Vader de Zoon gezonden heeft als Redder van de wereld. Als iemand – door ons onderwijs [=door doop en het door de Heilige Geest gewerkt geloof!] – belijdt dat Jezus de Zoon van God is, blijft God in hem of haar en blijft hij/zij in God. Wij hebben Gods liefde, die in ons is, leren kennen en vertrouwen dáár op. God is liefde. Wie in de liefde blijft, blijft in God, en God blijft in hem of haar.‘ (Uit 1 Johannes 4 uit de verzen 1-21 : 13-16)

Bron afbeelding: Knowing Jesus