Opgemerkt n.a.v. zijn woorden en houding in WO II

Ziet dus nauwlettend toe, hoe gij wandelt, niet als onwijzen, doch als wijzen,  u de gelegenheid ten nutte makende, want de dagen zijn kwaad. Weest daarom niet onverstandig, maar tracht te verstaan, wat de wil des Heren is. (Efeze 5 : 15-17: )

Van A. Janse kan maar niet in z’n algemeenheid gezegd worden dat hij tegen verzet was, actief of passief, maar hij probeerde in de concrete levens/oorlogssituatie, lezend in Gods Woord en biddend om licht, Gods weg/gebod te ontdekken voor eigen leven en ook meer algemeen voor medechristenen en de onderdanen van de Nederlandse staat in bezettingstijd. Mensen die hem vragen stelden over hoe zij zich moesten opstellen onder de bezetter heeft hij met het hem gegeven verstaan/licht van Gods Woord willen helpen om de juiste houding te vinden in de eerste plaats tegenover God (verootmoediging) en daarnaast tegenover de bezettende overheid (gehoorzaamheid, vrede zoeken).

Zie ook in dit verband: Profeten: (hun) roeping – (hun) lijden…

Dat hij niet meende dat elke overheid onder alle omstandigheden het gezag en de loyaliteit van Romeinen 13 mag of zelfs moet opeisen, is bijvoorbeeld duidelijk gebleken na de oorlog bij zijn beoordeling van de Nederlands-Indonesische verhoudingen. Ook daar wilde hij met het licht van Gods Woord (dat toch een lamp/licht is op ons levenspad?!) letten op wat God aan het doen was in onze koloniën en hoe de opstelling van de Nederlandse overheid zich daarnaar behoorde te richten in de gegeven omstandigheden. Hij heeft daarover geschreven in het kerkblad van Breda.

Volgens hem kon hulp aan Joden (in eigen huis laten onderduiken bijvoorbeeld) door de Here op je weg gebracht worden, maar mocht je, bijvoorbeeld als je een groot gezin had te onderhouden, vanwege de risico’s voor het onderhoud en de levens van vrouw en kinderen, zoiets ook “afbidden”.

Andere (concrete) situatie: Familie van Corrie ten Boom. Hulp aan Joden door God al voorbereid in hun voorgeslacht (Zie gegevens in boeken van Corrie Ten Boom en literatuur over familie Ten Boom). Naoorlogse werk van Corrie al voorzien door haar zus voor haar dood in het concentratiekamp in Duitsland.

Geen enkele Nederlander, ook die verzet meende te moeten plegen, heeft in de begin jaren van WO II kunnen voorzien dat God de Amerikaanse legers met hun materieel “over de Oceaan kon fluiten”. Dat de Amerikanen daartoe bereid werden gemaakt en ook het geld en de middelen voor zo’n grote operatie konden en wilden opbrengen is een Godswonder geweest en oorzaak geworden van de bevrijding van de landen in West Europa. Het (Nederlandse) verzet heeft aan het bevrijden van  Nederland en Europa geen wezenlijke bijdrage kunnen leveren.

Wanneer Hitler het atoomwapen eerder dan de Amerikanen had weten te ontwikkelen, dan had Amerika machteloos gestaan en moeten toezien, hoe Hitler West Europa onder Duits bewind kon blijven houden, net als later Rusland de Oostbloklanden. Hadden Nederlandse christenen onder een Hitler-regime met een atoomwapen (massaal) in verzet moeten gaan? Had Amerikaanse overheid in dat geval allerlei verzetshaarden in Europa en in Nederland moeten gaan steunen? Hadden Amerikaanse christen bij het stimuleren en steunen van dat verzet dan ook een rol moeten spelen? Maar waarom hebben de Westerse overheden en christenen dat later dan niet in Oost Europa kunnen/willen doen?

Moesten we dan het niet oproepen tot verzet en het ontbreken van hulp bij het organiseren van (christelijk) verzet in de Oostbloklanden, en het alleen maar steunen van vervolgde christenen met gebed, Bijbels, voedsel, etc. door westerse christenen eigenlijk niet verwijtbaar en zelfs lafhartig noemen. Dit omdat velen menen dat actief of passief verzet in WO II  plicht was? De Russische bezetter heeft meer christenen gedood en gevangen gezet dan de Duits bezetter Joden. Was er in de Oostbloklanden dan niet meer reden en recht tot actief en passief verzet (van christenen) dan onder de Duitse bezetting in WO II?

Is er ooit een dominee of ander mens uit de Oostbloklanden voor het gerecht gedaagd omdat hij of zij een opvatting in praktijk bracht waarbij de Russische bezetting in lijdelijkheid gedragen werd en de macht en het recht van de door de Russen ingestelde overheden erkend “als van God gegeven”?

Dietrich Bonhoeffer is in zijn “Navolging” tegen alle verzet van christenen tegen een kwaadaardige overheid. Vertrouwen op God en lijden de opdracht. Ook de vijand liefhebben als jezelf. De verschrikkingen van het Nazi-regime en de te hoge verwachtingen van de oecumene en van de Duitse kerken en de teleurstelling die deze hem brachten, brachten Bonhoeffer echter tot de conclusie dat er dan ook vanuit de kerk politiek verzet moest worden gesteund en geboden en dat zelfs moord hier niet uitgesloten mocht worden (Overigens best moeilijk – maar niet onbegrijpelijk – om hem daarin te volgen als je zijn “Navolging” gelezen hebt! Zie o.a. webpagina’s van: Bonhoeffers bijdrage aan verzet in WO II). In de gevangenis keert hij terug naar het belijden dat christenen onrecht moeten (kunnen) lijden en het gericht in handen geven van God.

Dat het God is die koningen aanstelt en weer ten val brengt en dat Hij het is die oorlogen doet ophouden, dat heeft WO II wel laten zien. Wat een wonder dat de Amerikanen het gered hebben met de bevrijding van West Europa en dat ze ook niet door de Aziatische landen op de knieën zijn gedwongen. Hoe miraculeus is Hitler aan verschillende moordaanslagen ontsnapt (zelfs hij sprak hier van “de voorzienigheid”) waardoor niemand zich kunnen heeft kunnen beroemen de Duitse natie met een heldendaad te hebben gered.

Wat een genade voor de Duitsland en de West Europese landen en de christenen die daar leefden, dat ze weer vrijheid kregen (om zich te bekeren en God te dienen – Psalm 2Psalm 46Psalm 149) en zich economisch mochten herstellen. Maar hoe is die vrijheid door de bevrijden in de loop der jaren gebruikt? Is het verootmoediging en bekering geweest die de mensen er toe bracht om weer in rust en vrede met elkaar te willen leven en de samenleving(en) weer op te bouwen? Of is men alleen maar murw geweest van de oorlogsellende en waren het de ellendige omstandigheden van de naoorlogse jaren waardoor men wel vreedzaam moest samenleven in en met de gezinnen en met familie en ook samenwerken in breder verband in de samenlevingen en landen onderling om zodoende toch weer aan een nieuw bestaan met beter perspectief te kunnen bouwen? En moeten we hierbij constateren dat alleen al een noodgedwongen leven naar veel van Gods regels al zoveel goeds, zoveel herstel, voorspoed en vreedzaam samenleven heeft voortgebracht voor de mensen in West Europa?!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s