JC33NL – Christelijk geloven in Nederland

(…) 4 Ik sta ten dienste van alle volken (1): van beschaafde en niet beschaafde, geletterde en ongeletterde, 15 en daarom is het mijn wens het ​evangelie​ ook aan u in Rome te verkondigen. 16 Want ik schaam mij het ​evangelie​ niet; want het is een kracht Gods tot behoud voor een ieder die gelooft, eerst voor de ​Jood, maar ook voor de Griek. 17 Want ​gerechtigheid​ Gods wordt daarin geopenbaard uit geloof tot geloof, zoals geschreven staat: De rechtvaardige zal uit geloof leven. (Uit Romeinen 1)

(…) In Romeinen 2 komt de tegenstelling Jood-Griek nader aan de orde. De Joden als het enige aan zijn roeping getrouwe volk van de oude wereld, dat nu echter als geheel ook afvallig geworden was – vooral sinds de stichting van de ‘Christelijke kerk’ – meer en meer de trouw gebleven individuele gezinnen van het oude volksleven losmaakte; de Griek als vertegenwoordiger van heel de Hellenistische cultuur. Het opmerkelijke is daarbij, dat Paulus hier in zijn geschiedenisbeschouwing Joden en Grieken over één kam scheert, daarmee aanduidend, dat de Joden door hun afval opgenomen zijn in het geheel van het Hellenistisch culturele erfgoed.

In dit verband spreekt de apostel van het voorrecht van de Jood.
Dat begint al eerder: in Romeinen 1 wordt van het evangelie gezegd, dat het een kracht Gods is tot behoud voor ieder die gelooft, eerst voor de Jood, maar ook voor de Griek. Eigenlijk zijn dat twee uitdrukkingen dooreen: de woorden „zowel de Jood als de Griek” en „eerst de Jood en dan de Griek” worden tegelijk uitgesproken. En het is met bedoeling, dat Paulus twee dingen tegelijk zegt. Want beide manieren van zeggen hebben dezelfde graad van belangrijkheid.

Dat Jood en Griek in zeker opzicht gelijk staan, en dat dit gezegd moet worden omdat de Joodse zelf-interpretatie op dit punt nogal pleegt te dwalen, is juist van evenveel belang als de erkenning van het voorrecht van de Jood. En dit voorrecht is zo belangrijk, dat de schrijver het woord Jood gebruiken kan als aanduiding voor de gelovige: Romeinen 2 : 28, 29: niet hij is een Jood die het uiterlijk is, maar hij die het in het verborgen is, en de (eigenlijke) besnijdenis is die van het hart. Hier wordt het woord Jood in pregnante zin gebruikt, en dit is mogelijk juist omdat het voorrecht van de Jood, en de roeping van het Joodse volk van bijzonder belang zijn.

Het kan zijn nut hebben hier even vooruit te grijpen op enkele gegevens, die in het vervolg aan de orde zullen komen. Romeinen 2 : 28 en 29 lopen gemakkelijk kans verkeerd te worden begrepen, doordat hier de Hellenistische exegese de dingen kan verwarren. Want Paulus, schijnt – en dat hij dit ons toeschijnt hangt samen met onze eigen instelling, waarin belangrijke elementen Hellenisme zijn verwerkt – hier een innerlijkheidsgedachte te poneren, die verwantschap zou bezitten met een bepaalde Griekse opvatting. Reeds voor het aanbreken der Hellenistische periode werd de gedachte geuit, dat iemand, alhoewel niet van Griekse afkomst, toch zeer wel een echte Griek kan zijn, vanwege zijn Griekse geestesgesteldheid. En tijdens het Hellenisme horen we van Joden, van wie getuigd wordt, dat ze, alhoewel Joden, naar de ziel toch Grieken zijn. Dit is dan als een loffelijk getuigenis bedoeld.

Verder schijnt de innerlijkheidsgedachte samen te hangen met een zekere voorkeur voor het „geestelijke“, waar het toch maar op áán komt, en een zekere minachting voor het lichamelijke, dat er zoveel niet toe doet. Het eigenaardige is nu, dat wanneer de gangbare tegenstelling ziel<=>lichaam hier buiten staat de werkelijke situatie te benaderen is. Want het is nu wel gemakkelijk het zo voor te stellen, alsof iemand een Joods lichaam zou kunnen hebben en een Griekse ziel, maar de werkelijkheid is nu eenmaal een beetje meer gecompliceerd. Paulus spreekt over de “eigenlijke Jood”, en ziet het voorrecht van den Jood vanuit de verkiezing en roeping door de soevereine God. Dat is heel wat anders dan een lichaam-ziel schema, waarbij het lichaam en het lichamelijke er weinig toe zouden doen. Geest en letter geven hier ook niet iets, dat een parallel zou vormen met de Griekse constructie van ziel en lichaam, zoals we die bijvoorbeeld in den Phaedo van Plato aantreffen, en die we de orphische dichotomie plegen te noemen.

Verschillende motieven zijn hierbij betrokken. Ten eerste de Judaïstische opvatting van het ware mens-zijn, dat met het Jood-zijn zou samenvallen, en een vorm van rassenwaardering vertoont. Ten tweede de waardering van het verborgene als het niet-zichtbare, in tegenstelling tot het zichtbare; de voorkeur voor het zichtbare hangt zeer waarschijnlijk samen met die rassenwaardering, die het Joodse bloed als het echt menselijke ziet, en het niet-Joodse als het onreine. Daartegen polemiserend vervalt Paulus werkelijk niet in een overwaardering van de geest. Hij weet, dat het Joodse bloed waarde heeft, al ligt de functie van dit bloed als voertuig van genade binnen de eerste periode van de geschiedenis, die hij elders als die van de onmondigheid kenschetst.

Paulus weet even goed, dat de Joodse geest waarde heeft, maar eveneens als voertuig van genade. Als fundament van levensbouw is het even onbruikbaar en nutteloos als elk ander schepsel: dit fundament is alleen de trouw van God.

En ten slotte komt in “geest en letter” de bestrijding aan het woord, die Paulus zijn leven lang heeft gevoerd tegen de Judaïstische interpretatie van het Oude Testament. Natuurlijk minacht Paulus de letter niet, dat bewijzen zijn talrijke citaten uit het OT. Maar hij noemt hier de letter, omdat daarmee kan worden aangeduid de Heilige Schrift van het OT, zoals die door de Judaïstische interpretatie is losgemaakt van zijn eigenlijke betekenis.

We hopen op de verschillende elementen, die we hier bijeen vinden, nog afzonderlijk terug te kunnen komen. Wie dit “te ingewikkeld” en daarom verwerpelijk mocht achten, die maakt het zich wel wat gemakkelijk in een goedkoop simplicisme. Want als we zien, dat de strijd der geesten met grote intensiteit gevoerd werd, zowel van Judaïstische als van Hellenistische kant, dan zullen we ook begrijpen dat een apostel, die tegen beide fronten tegelijk positie kiest, niet altijd in ongecompliceerde termen kan spreken. (…)

(1) Dat was ook de bedoeling van God met het volk Israël: als “Gods knecht” dienstbaar (worden/zijn) aan alle volken. (AJ)

Zie ook:  Paulus strijd tegen de “Judaïstische interpretatie” van het OT… (II)

Bron tekst:  “Evangelie contra evangelie – Joden en Grieken in het Nieuwe Testament” van prof. dr. K.J. Popma (1903-1986).

Bron afbeeldingen:  aviesplace en SlidePlayer

(…) 1 Oordeel niet, opdat er niet over jullie geoordeeld wordt. 2 Want op grond van het oordeel dat je velt, zal er over je geoordeeld worden, en met de maat waarmee je meet, zal jou de maat genomen worden. (Uit Matteüs 7)
(…) 1 Zo moet men ons beschouwen: als dienaren van Christus, aan wie het beheer van de geheimenissen Gods is toevertrouwd. 2 Voor zulke beheerders is dit tenslotte het vereiste: betrouwbaar te blijken. 3 Nu raakt het mij zeer weinig, of ik al door u of door enig menselijk gericht beoordeeld word. Ja, ook mijzelf beoordeel ik niet. 4 Want ik ben mij van niets bewust, maar daardoor ben ik niet gerechtvaardigd; Hij, die mij beoordeelt is de Here. (Uit 1 Korintiërs 4)

(…) Paulus’ geschriften getuigen van zijn doorlopende strijd tegen de afvallige Hellenistische cultuur. Juist omdat hij zelf Hellenist is, en kenner van het Hellenisme in de diepste zin, is in zijn geschriften de sleutel tot het Hellenistisch leven te vinden.

Hij ziet deze Hellenistische cultuur als poging tot wereldcultuur, tot eenheid in afvallige zin: daarom scheert hij alles over één kam en zegt: zowel Jood als Griek. Maar hij weet ook zeer goed, dat in dat Hellenisme sterke innerlijke spanningen zijn. Zo kent hij behalve de onderscheiding – vaak toegespitst tot tegenstelling – Jood-Griek ook een andere: Griek-barbaar. In de gemeente te Rome zijn zowel „Joden” als „Grieken” ; zowel de een als de ander wil Paulus tot Schriftuurlijke zelfkennis brengen. En de zelfkennis kan niet bestaan zonder een levendig en levenskrachtig historisch besef. Beiden, zowel Joden als Grieken, moeten hun plaats in de historie kennen; daarom moeten beiden de geschiedenis als geheel overzien.

Daartoe biedt Romeinen 1 : 18-32 een leidraad meer speciaal voor de „Grieken”; daarop volgt in Romeinen 2 de betuiging, dat Joden en heidenen – „O mens, wie gij ook zijt” – een soortgelijke zelfkennis moeten hebben, omdat beider afval verwant is. Daarna komt een beschouwing, meer speciaal bestemd voor de „Joden”. Zij worden getekend als degenen, die „steunen op de wet en roemen op God en weten te onderscheiden waarop het aankomt”, vers 17-18. Zij achten zich „een licht voor degenen die in duisternis zijn”: zo wordt ons duidelijk de houding geschilderd van de Judaïst in zijn verhouding tot de heidenen; de Jood steunt op zijn Jood-zijn, op zijn kennis van de wet, dat is op zijn subjectief geloofsleven: ook hij eert dus het schepsel boven de Schepper.

En nu wijst Paulus het zwakke punt aan in dit geloof: als iemand op zijn eigen geloofsleven vertrouwt, dan steunt hij op een wankel fundament; dan bouwt hij zelfs op een ondeugdelijk fundament. Wánt het leven zelfs van de gelovige Jood is niet zo, dat hij er op steunen kan – en de gelovige Jood zal zich dan ook vroeg of laat van die zonde bekeren. Indien het geloofsleven als leidend element in heel het leven volmaakt was, dan zou hij er op kunnen steunen, bij wijze van spreken. Natuurlijk zou hij het juist dan niet doen, want de volmaaktheid van het geloof komt juist daarin uit, dat het niet op zich zelf vertrouwt.

Het geloof, dat uitmondt in de belijdenis van de tegenstelling Jood-Griek of Griek-barbaar, maakt de mens zelf tot maatstaf, verheft het subject-zijn tot wet. De Judaïst meet immers het mens-zijn af naar de maat van het Jood-zijn; en de Hellenist doet hetzelfde naar de maat van het Griek-zijn. Beiden, Judaïst en Hellenist, meten de mens af naar de mate van de in hun ogen normatieve mens, in het ene geval de Jood, in het andere geval de Griek. En in beide gevallen oordelen ze over anderen. Daarom zegt Paulus in Romeinen 2 : 1: daarom zijt gij niet te verontschuldigen, о mens! wie gij ook zijt, die anderen oordeelt; want waarin gij anderen oordeelt, veroordeelt gij uzelf, want gij die anderen oordeelt, doet… dezelfde dingen. (…)

Zie ook:  Paulus strijd tegen de “Judaïstische interpretatie” van het OT… (I)

Bron tekst:  “Evangelie contra evangelie – Joden en Grieken in het Nieuwe Testament” van prof. dr. K.J. Popma (1903-1986).

Bron afbeelding:  DailyVerses.net en SlideShare

(…) 25 Jezus​ zei tegen hen: ‘Vorsten oefenen heerschappij uit over de aan hen onderworpen volken, en wie macht heeft laat zich weldoener noemen. 26 Laat dat bij jullie niet zo zijn! (…) 32 maar Ik heb voor jullie ​gebeden, dat jullie geloof niet zou bezwijken. En Petrus, als jij eenmaal tot bekering gekomen bent, versterk dan je broeders. (Uit Lucas 22)

(…) Reeds eerder blijkt Petrus de les van zijn Meester te hebben verstaan.

Tweemaal gebruikt dezelfde Petrus in het boek Handelingen een woord, dat rechtstreeks is afgeleid van het vroeger zoo gehate euergetès. De eerste maal betreft het de genezing van den kreupele, waarvan hoofdstuk 3 de beschrijving geeft: „zilver en goud heb ik niet, maar wat ik heb, geef ik u : in de naam van Jezus Christus, de Nazarener, wandel!”.
In zijn verantwoording aan den raad noemt Petrus die daad een euergesia, weldaad. Het woord hangt rechtstreeks samen met het woord, dat in Lucas 22 : 25 door de Heiland gebruikt was: euergetès. Wij zien hier, dat Petrus uit Jezus’ woorden deze lering heeft getrokken: de enige werkelijke Euergetès is Jezus Christus, de Nazarener.

Petrus heeft begrepen, dat Jezus’ woorden niet slechts negatieve strekking hadden en waarschuwden tegen het haat blijven voeden tegen hen, die zich den euergetès-titel aanmatigden, alhoewel hun daden met de betekenis van dit woord vloekten.

Even goed als Christus, de Sootèr, de Heiland is, — zoals dit woord in het Nieuwe Testament meer dan 20 maal voor de Christus gebruikt wordt, o.a. door Petrus in Handelingen 5 : 31  – en dat niettegenstaande het feit, dat de Hellenistische vorsten in hun gewaande goddelijkheid, zichzelf die titel toekenden (wij merkten reeds vroeger op, dat de sootèr-titel reeds in het klassieke Hellas nauw met den euergetès- titel verwant is), – even goed gebruikt Petrus in zijn verantwoording aan den raad het woord euergesia, om een daad te typeren, die door hem volbracht is in de naam van Jezus Christus de Nazarener.

Het komt ons zeer waarschijnlijk voor, dat de woorden van onzen Heiland in Lucas 22 door Hem in het Grieks gesproken zijn. Het woord euergetès is zulk een typisch Griekse term – hij was tot het Joodse bewustzijn immers vanuit de Hellenistische cultuurinvasie doorgedrongen – dat wij geneigd zijn aan te nemen, dat deze gesprekken in het Grieks gevoerd zijn. Ook Petrus’ verantwoording tegenover den raad kan dit worden aangenomen. En indien in deze beide gevallen al Aramees gesproken mocht zijn, dan is toch het gebruik van den term weldoener en weldaad een vertaling uit het Grieks. In het Grieks is deze term oorspronkelijk.

Het derde Maccabeeën-boek, waarin wij den term aantroffen, geldt als een oorspronkelijk Grieks geschrift. En als de Heiland spreekt van koningen, die heersen en machthebbers, die weldoeners worden genoemd, spreekt Hij een scherp oordeel uit over het Hellenistisch geloof, dat in den euergetès-titel tot uitdrukking komt. Maar daarbij blijft het niet. Het Nieuwe Testament bewijst ook daarin een plant van Griekse bodem te zijn, dat de bekering en het ‘versterken van de broeders’ die Griekse term opeist voor het Koninkrijk Gods. De taal is eigendom van de soevereine God en als het afvallig geloof de taal gebruikt om dat geloof te belijden, dan spreekt zij daarmee geenszins het laatste woord.

Volstrekt noodzakelijk is het gebruik van Grieks in de rede, die Petrus – het is alweer Petrus! – spreekt tot Cornelius en zijn huisgezin. Wij zien daar de groei van Petrus’ bekering van zeer nabij. In een visioen was Petrus meegedeeld, dat hij wat God voor rein verklaard had, niet onheilig mocht achten, en daarop komt de boodschap van Cornelius. In de rede tot deze Romein en zijn huisgezin gebruikt Petrus het woord weldoen, euergetein, Handelingen 10:38, eveneens een rechtstreekse afleiding van het woord euergetès. Dit is de conclusie, die Petrus trekt uit het visioen, waarin hij gewezen werd op een laatste rest van zijn zondige houding tegenover niet-Joden. De onzekerheid omtrent de betekenis van het visioen, waarvan in vs. 17 nog sprake is, als nu voorbij. De bekering van Petrus was voltrokken en hij was bekwaam en wel toegerust om zijn broeders, ook zijn broeder Cornelius, te versterken.

Bron tekst:  “Evangelie contra evangelie – Joden en Grieken in het Nieuwe Testament” van prof. dr. K.J. Popma (1903-1986).

Bron afbeelding:  SlidePlayer en ericngala.wordpress.com (HC in Kiswahili)

(…) 13 Erken omwille van de ​Heer​ het gezag van de bestuurders die door de mensen zijn aangesteld: van de ​keizer, de hoogste autoriteit, 14 en van de gouverneurs, die hij heeft afgevaardigd om misdadigers te straffen en om te belonen wie het goede doen. 15 God wil namelijk dat u door het goede te doen onwetende dwazen de mond snoert. 16 Leef als vrije mensen, en verschuil u niet achter uw vrijheid om u te misdragen, maar handel als dienaren (slaven!) van God. 17 Houd iedereen in ere, heb uw broeders en zusters lief, heb ontzag voor God en eerbiedig de ​keizer. (Uit 1 Petrus 2)

(…) 33 Zij antwoordden Hem: Wij zijn ​Abrahams​ nageslacht en zijn nooit ​slaaf​ van iemand geweest; hoe kunt U dan zeggen: U zult vrij worden? 34 Jezus​ antwoordde hun: Voorwaar, voorwaar, Ik zeg u: Ieder die de ​zonde​ doet, is een ​slaaf​ van de ​zonde. 35 En de ​slaaf​ blijft niet eeuwig in het huis; de zoon blijft er eeuwig. 36 Als dan de Zoon u vrijgemaakt heeft, zult u werkelijk vrij zijn. (Uit Johannes 8)

(…) Wij weten uit de eerste brief van Petrus, dat hij inderdaad tot bekering gekomen is en zijn broeders versterkt heeft. Dat blijkt n.l. uit 1 Petrus 2 : 13—17. Tot tweemaal toe gebruikt Petrus hier het woord basileus, koning, ter aanduiding van den keizer, die geëerd moet worden. Aan het begin en aan het eind van het stuk wordt de koningstitel genoemd; de vermaning tot onderwerping en gehoorzaamheid is door dit tweevoudig gebruik van deze titel als het ware ingelijst. Petrus heeft geleerd, dat wij “om des Heeren wil” de overheid hebben te gehoorzamen, ook al weten wij zeer wel, dat die overheid in veel gevallen wereldmacht is.

De houding uit het derde Maccabeeën-boek, die in de vorst de kwaaddoener ziet, die tot alles in staat is en tegen wiens boze plannen God door een wonder moet ingrijpen, is hier afgelegd. Wie zulk een verhaal omtrent wereldvorsten verzint en wie in zulke romantiek zwelgt, die staat niet recht tegenover de „menselijke instellingen” (1). Als men in de gelegenheid is op zo’n manier de haat tegen de overweldiger(s) te voeden, dan gebruikt men zijn vrijheid als een dekmantel van kwaadwilligheid, 1 Petrus 2:16.

Zien wij dat woord in den eerste brief van Petrus in het licht van Christus’ opdracht in Lucas 22 : 32, dan wordt ons de Joodse houding ook duidelijker. In het volgende hoofdstuk zullen wij deze houding als levensbeschouwing aanduiden met den term „Judaïsme”. Het Judaïsme is die wereldbeschouwing, die in het zaad van Abraham “de ware mens” ziet, de vrije, die nooit iemand gediend heeft (Johannes 8 : 33) en die op deze wijze het schepsel eert boven den Schepper. Want eigenlijk is God in het Judaïsme — zoals ook uit het verhaal in het derde Maccabeeën-boek blijkt – een werktuig van het Jodendom, dat dienst moet doen om deze mensen wonderlijk te verlossen, wanneer zij in het nauw gebracht worden door de verachte niet-Joden.

En zo groot is hun behoefte aan de romantische situatie, waarin God moet optreden om de Joden te verlossen, dat zij ter wille van het effect een Jodenvervolging hebben uitgedacht, die nooit werkelijk heeft plaats gevonden. Het verhaal in het Maccabeeën-boek is een romantische droom van de heerlijkheid van het Jood-zijn, waarin de zelfbeschouwing van de zelfgenoegzame zoon van Abraham, die het leven meent te hebben in zichzelf, zich op eigen heerlijkheid concentreert.

Petrus was in die droom gevangen, hij hechtte aan die romantiek. Totdat bleek, dat zij niet bij machte was om hem krachtig te doen optreden op het kritieke moment en wat hem zelfs deed afglijden tot verraad aan zijn Meester. Toen is deze romantiek Petrus tot zonde geworden en hij kon daarna nuchter en rustig spreken over de plichten tegenover de koning. Hij spreekt daar van een vrijheid, die een andere is, dan die, waarover de Joden het hadden in Johannes 8 : 33.

De vrijheid om de overheid gehoorzaam te zijn als slaven van God, in tegenstelling tot de vrijheid, die als dekmantel gebruikt wordt voor kwaadwilligheid: het vermoeden ligt voor de hand, dat Petrus hier denkt aan de vrijheid, die hij zelf eenmaal gebruikte om te zwelgen in de romantiek van het derde Maccabeeën-boek, toen hij in onvruchtbare dromerij zijn haat de vrije teugel liet… (…)

(1) Zoals de overheid (dus ook) als een menselijke instelling gezien en genoemd kan worden. De Here Jezus is ons voorgegaan in het erkennen van zulke “menselijke instellingen” (zie o.a. Matteüs 22 : 15-22), en dus ook wanneer dat als een bezettende macht kan/moet worden beschouwd (zoals de Romeinse overheersing ten tijde van Jezus leven) en later geven de apostelen ons daar (dus/daarom) ook onderwijs over (o.a. Romeinen 13 en 1 Petrus 2)

Bron tekst:  “Evangelie contra evangelie – Joden en Grieken in het Nieuwe Testament” van prof. dr. K.J. Popma (1903-1986).

Bron afbeelding:  Patheos

(…) 4 Toen ontstond er onder hen onenigheid over de vraag wie van hen de belangrijkste was. 25 Jezus​ zei tegen hen: ‘Vorsten oefenen heerschappij uit over de aan hen onderworpen volken, en wie macht heeft laat zich weldoener (1) noemen. 26 Laat dat bij jullie niet zo zijn! De belangrijkste van jullie moet de minste worden en de leider de dienaar. 27 Want wie is belangrijker, degene die ​aanligt​ om te eten of degene die bedient? Is het niet degene die ​aanligt? Maar ik ben in jullie midden als iemand die dient.
(…) 31 Simon, ​Simon, zie, de ​satan​ heeft verlangd jullie te ziften als de tarwe, 32 maar Ik heb voor jullie ​gebeden, dat jullie geloof niet zou bezwijken. En jij, als jij eenmaal tot bekering gekomen bent, versterk dan je broeders. (Uit Lucas 22)

(…) Bovenstaande  woorden zijn vol van genade en waarheid.

Men heeft zich wel eens afgevraagd, hoe het toch mogelijk, was, dat Jezus enerzijds Petrus een gelovige noemde : „Ik heb voor u gebeden, opdat uw geloof niet bezwijken zou”, en in één adem door verklaart, dat hij niet bekeerd is : „als je eenmaal tot bekering gekomen bent, versterk dan je broeders”. Wanneer wij onze dogmatische begrippen laten heersen over de Bijbel dan is hier een grote tegenstrijdigheid: want óf Petrus is gelovig, maar dan is hij niet onbekeerd, of hij is nog niet bekeerd, maar dan is hij ook niet een gelovige.

Wie op deze manier dogmatische kennis tegen de Schrift uitspeelt, verduistert het Woord van God en berooft zich van de genade en waarheid, die in deze uitspraak van de Heiland liggen. Men heeft wel getracht de moeilijkheid te ontzeilen, door aan te nemen, dat men niet moet vertalen „wanneer je tot bekering gekomen bent”, maar dat men het werkwoord hier overgankelijk moet nemen : „Jij moet je broeders versterken door hen tot bekering te brengen”. Dit is echter in strijd met het verband van dit Bijbelgedeelte.

De discipelen en met name Petrus worden inderdaad vermaand tegen een zonde, waarvan zij zich klaarblijkelijk nog niet hebben bekeerd, Dat zij zich nog bekeren moesten blijkt uit hun twist over de vraag, wie van hen de meeste was. Petrus en de andere discipelen zitten, al zijn zij gelovigen, nog vast in een echte Joodse zonde: de zelfoverschatting en zelfwaardering, die het kwaad wel ziet in Ptolomaeus Philopatoor (2), maar niet in zich zelf. Zij waren zo van hun eigen waarde overtuigd, dat zij zelfs een verzonnen verhaal omtrent een heidense koning voor waar aannamen, een verhaal omtrent Jodenvervolging en uitredding geloofden, dat niet de waarheid van God, maar de Joodse zelfverheerlijking tot openbaring bracht.

Christus ziet hoe Zijn discipelen in deze geest verstrikt zijn en Hij ziet ook, hoe ernstig dit is, want daardoor zal Petrus straks komen tot zijn verraad. Hij verklaart zich bereid, net als de nationale helden van oudtijds in de gevangenis en in de dood te gaan, wellicht denkt hij bij het uitspreken van deze woorden aan het lot van de Joden in Alexandrië, die op last van Ptolomaeus werden geboeid en in de arena gebracht, om door olifanten te worden vertrapt. Maar Jezus zag scherp, dat deze romantiek niet een grondslag kan zijn om staande te blijven, als het werkelijke gevaar komt: „Ik zeg je, Petrus, de haan zal heden niet kraaien, voordat je driemaal zult geloochend hebben, dat jij Mij kent.”

Jezus ziet over dit alles heen naar de toekomst, waarin Petrus zich van deze zonde bekeerd zal hebben. En dan zal Petrus de geschikte man zijn, om zijn broeders, die in dezelfde zonde verstrikt zijn, te versterken. Hij zal dan zelf aan den lijve hebben gevoeld, dat de Joodse nationale romantiek geen basis geeft, en hij zal weten, dat Christus’ verwerping van de euergetès-titel (1) nog iets anders betekent, dan de Joodse beschimping daarvan. (…)

(1) De euergetès-titel is die van “weldoener”. Zie meer bij (2).
(2) In het fantastische verhaal omtrent de Jodenvervolging, die de Hellinistische koning Ptolomaeus Philatophoor, opvolger van Ptolomaeus Euergetès, zou hebben beraamd komt een brief voor, die deze vorst aan zijn stadhouders zou hebben gezonden. In de brief wordt van de Joden gezegd dat zij het enige van alle volken zijn die zich verheffen tegen hun  koningen en weldoeners.  Het feit dat hier koning en euergetès vrijwel als synoniemen worden gebruikt doet ons vermoeden dat Christus in het gesprek, kort voor Zijn sterven (zie Bijbeltekst bovenaan), aan deze passage kan hebben gedacht. Het verhaal betreffende Ptolomaeus Philatophoor moet in Joodse kring bekend zijn geweest. Het zal behoord hebben tot de romantische Vaderlandse Geschiedenis, die de Joodse kinderen in het schemeruur te horen kregen. Het was voor hen even boeiend als voor ons het verhaal van Jan van Schaffelaar.

Bron tekst:  “Evangelie contra evangelie – Joden en Grieken in het Nieuwe Testament” van prof. dr. K.J. Popma (1903-1986).

Bron afbeelding:  Psalms Quotes