JC33NL – Christelijk geloven in Nederland

Welgelukzalig is de mens, die de HEERE de ongerechtigheid niet toerekent,
en in wiens geest geen bedrog is.  (Psalm 32 : 2)

Bedrog in de geest

‘En in wiens hart of geest geen bedrog is.’ Dat betekent dat je eigen hart je niet bedriegt. Wat wel gebeurt als je er aan de buitenkant vroom uitziet en jezelf ook voor vroom houdt en denkt dat je God liefhebt, terwijl toch inwendig het oogmerk van je hart verkeerd is.

Dat betekent dat je God niet om Zichzelf maar om je ‘eigen ik dient
en daarom godsdienstig bent.

Deze slechte, valse, bedrieglijke en listige dwaling verleidt vooral hen, die uiterlijke heiligheid voorstaan. Dat zijn de geestelijke mensen die vertrouwen op hun vrome leven en hun vele goede werken, en hun gebeden, geen vrees kennen en niet met ernst op hun geest en op het oogmerk van hun hart letten.

Ook willen zij niet overwegen dat er geen mens leeft die vrij is van deze bedrieglijke en schadelijke list, maar dat deze integendeel bij alle mensen diepgaand in hun geest aanwezig is, en alleen door Gods genade kan worden uitgedreven.

Daarom noemt David het: een bedrog in de geest. Het is dus geen bedrog wat de mens, tegenover zichzelf of een ander, bewust begaat, maar een bedrog waaraan hij onderworpen en dat hem aangeboren is.

Doorgrond mijn hart, o God! (Uit Psalm 139)

Maarten Luther: Die sieben Bußpsalmen, 1517, vgl. WA 1,167,28 – 168,6

Bron tekst: “Uit de diepten roep ik tot U – Dagboek over het gebed – Maarten Luther” samengesteld door Hugo van Woerden (Den Hertog, Uitgeverij)

Bron afbeelding:  Bible Verses

(…) 9 Geniet van het leven met de vrouw die u liefhebt, al de dagen van uw vluchtige leven die Hij u gegeven heeft onder de zon, al uw vluchtige dagen. Want dit is uw deel in het leven en bij uw zwoegen waarmee u zwoegt onder de zon. (Uit Prediker 9)

In onderscheid tot de schuilplaats van een dier, is de woning van de mens meer dan een plaats waar hij schuilt voor slecht weer en voor de nacht en waar hij zijn jongen verzorgt; het is de ruimte, waarin hij de vreugde van een eigen persoonlijk leven genieten mag in de geborgenheid van de zijnen en zijn eigendom.

Eten en drinken heeft niet alleen tot doel het lichaam gezond te houden, maar dient ook de natuurlijke vreugde in het lichamelijke leven. De kleding moet meer zijn dan een povere bedekking van het lichaam, zij dient ook een sieraad van het lichaam te zijn.

Recreatie heeft niet alleen tot doel een verhoogde arbeidsprestatie, maar geeft het lichaam ook de rust en de vreugde, die het toekomt. In het spel dat krachtens zijn wezen ver afstaat van alle doelgerichtheid komt het duidelijkst tot uitdrukking dat het lichamelijk leven een doel is in zich.

De seksualiteit is niet slechts een middel tot voortplanting, maar kent binnen het huwelijk haar eigen vreugde in de liefde van twee mensen tot elkaar, onafhankelijk van alle doelgerichtheid.

Daaruit volgt, dat de zin van het lichamelijke leven nooit opgaat in zijn doelgerichtheid, maar pas in de vervulling van de daaraan inherente aanspraak op vreugde volledig tot zijn recht komt.

Hoe sterk het lichamelijke leven van nature op vreugde gericht is, blijkt misschien wel het duidelijkst hieruit, dat het lichaam, zelfs als het op juiste wijze in harde inspanning aan noodzakelijke doeleinden dienstbaar wordt gemaakt, in deze dienstbaarheid vreugde schept.

Maar dat zal slechts het geval zijn, zolang naast de doelgerichtheid van het lichaam ook rekening wordt gehouden met het lichaam als doel in zich.

Bron tekst: Bonhoeffer Brevier – “De liefde is lankmoedig en goedertieren” – “Voor vreugde geschapen” – (25 augustus) – ©1968 Ten Have b.v. Baarn, Vijfde druk 1978

(…) 9 Twee zijn beter dan één, omdat zij een goede beloning hebben bij hun zwoegen. 10 Want, indien zij vallen, dan richt de een de ander weer op; maar wee de éne, die valt zonder dat de ander die éne weer overeind kan helpen! (Uit Prediker 4)

De liefde is lankmoedig, de liefde is goedertieren, zij is niet afgunstig, de liefde praalt niet, zij is niet opgeblazen, zij kwetst niemands gevoel, zij zoekt zichzelf niet, zij wordt niet verbitterd, zij rekent het kwade niet toe. Zij is niet blijde over ongerechtigheid, maar zij is blijde met de waarheid. Alles verdraagt zij, alles gelooft zij, alles hoopt zij, alles duldt zij. (1 Korintiërs 13 : 4-7 naar de Luthervertaling)

De praktische kant van: Uw koninkrijk kome.

Liefde die zich vermomt en verhult

Als een leven zonder liefde niets is, dan staan wij voor de vraag: Wat is dan deze liefde, waar alles van afhangt?

Het is waar, geen mens leeft zonder liefde. Ieder mens heeft liefde, kent haar macht, en haar passie. Hij weet zelfs, dat deze liefde de zin is van zijn leven en dat hij zonder deze liefde zijn leven wel kon afschrijven.

Maar deze liefde, waarvan iedereen de macht, de hartstochtelijkheid en de zin kent, is de liefde van de mens voor zich zelf. Dit is de liefde, die hem vervult, die hem ondernemend en inventief maakt, zonder welke zijn leven niet meer de moeite waard zou zijn.

Wij kennen de liefde dus wel, maar alleen als spiegelbeeld, als karikatuur, als eigenliefde. Maar deze eigenliefde is de van haar oorsprong afgevallen, in haar tegendeel veranderde liefde, die aan zich zelf genoeg heeft en daarom gedoemd is tot onvruchtbaarheid; deze liefde is eigenlijk haat, haat tegen God en tegen de broeder, omdat deze alleen maar inbreuk kunnen maken op het beperkte wereldje van het eigen ik.

In beide gevallen dezelfde macht, dezelfde hartstocht, dezelfde exclusiviteit alleen het object is totaal verschillend, in het ene geval ik zelf, in het andere geval God en de naaste. Maar de eigenliefde is niet dom. Zij weet, dat zij alleen de karikatuur van de liefde is; daarom doet zij zich anders voor dan zij is, zij verhult zich, vermomt zich op talloze manieren en probeert zo op de echte liefde te lijken.

En dat lukt haar zo goed, dat het menselijk oog bijna niet meer in staat is schijn van waarheid te onderscheiden. De eigenliefde doet zich voor als naastenliefde, liefde voor het vaderland, zorg voor de gemeenschap, filantropie en wil niet in haar ware gestalte worden herkend.

Maar Paulus doorbreekt alle camouflagepogingen en alle schijn, en roept de eigenliefde ter verantwoording, door haar en ons het beeld voor te houden van de liefde, zoals die geldt voor God.

Bron tekst: Bonhoeffer Brevier – “De liefde is lankmoedig en goedertieren” – “De liefde en haar karikatuur” – (28 augustus) – ©1968 Ten Have b.v. Baarn, Vijfde druk 1978 

(…) 2 Grijp in, HEER! Niemand is nog trouw,
geen mens spreekt nog waarheid.
3 Ze beliegen elkaar allemaal,
vals en verraderlijk is hun woord.
4 HEER, snijd hun valse tongen af,
snoer de monden vol grootspraak
5 die zeggen: ‘Met onze tong zijn we sterk,
onze mond helpt ons, wie kan ons aan?’
(Uit Psalm 12)

Zie ook:
– Het Godsrijk verwachten…(I)
– Het Godsrijk verwachten…(II)
– Het Godsrijk verwachten…(III)
– Het Godsrijk verwachten…(IV)
– ‘Het onze vader uitgelegd voor de eenvoudigen’, 1519 (15)

Bron afbeelding:  Dust Off the Bible (Uit Psalm 12)

De vaste melodie en andere/toegevoegde stemmen

Wat ben je mooi, wat ben je bekoorlijk, liefde​ en verrukking, dat ben jij.
(Hooglied 7 : 6)

Geciteerd: Bij sterke liefde bestaat altijd het gevaar dat je, laat ik zeggen, de polyfonie (meerstemmigheid) van het leven niet meer hoort. Ik bedoel dit: God en zijn eeuwigheid willen bemind worden met heel het hart, maar niet zó dat de aardse liefde daaronder lijdt of verzwakt, doch als een soort cantus firmus (grondtoon, doorgaande terugkerende vaste melodie, rode draad), die de achtergrond vormt waartegen de andere stemmen van het leven als contrapunten uitkomen.

Een van die contrapuntische thema’s, volledig zelfstandig maar gericht op de cantus firmus, is de aardse liefde. In de bijbel staat toch het Hooglied en er is echt geen feller, zinnelijker, gloeiender liefde denkbaar, dan die van het Hooglied. (vgl. 7 : 6!).

Het is werkelijk goed dat het in de Bijbel staat, als tegenwicht tegen diegenen die het christen-zijn zien als een beheersing van de hartstochten (komt die beheersing wel ergens voor in het Oude Testament?). Als de cantus firmus duidelijk en helder klinkt, kan het contrapunt zich rustig zo breed mogelijk ontvouwen. Beide zijn ‘ongedeeld en toch gescheiden’, zoals in Christus de goddelijke en menselijke natuur.

Misschien klinkt de polyfone muziek ons daarom zo vertrouwd en hechten we er daarom zoveel waarde aan, omdat ze de muzikale afspiegeling is van het christologisch gegeven en dus ook van ons christelijk leven. Begrijp je wat ik bedoel?

Ik zou je willen vragen: laat de cantus firmus duidelijk uitkomen, dan pas kan de muziek voluit klinken en wordt het contrapunt steeds gedragen, het kan niet verglijden, niet losraken en toch blijft het een eigen zelfstandig geheel.

In deze polyfonie wordt je leven pas een geheel en weet je ook dat er niets fataals kan gebeuren, zolang de cantus firmus blijft klinken.

Bron tekst: Bonhoeffer Brevier – “Alles heeft zijn tijd” – “Cantus firmus en contrapunt” – (21 augustus) – ©1968 Ten Have b.v. Baarn, Vijfde druk 1978

Holly Holy live/love (Neil Diamond, 1971)

Zie ook:
– Het Godsrijk verwachten…(I)
– Het Godsrijk verwachten…(II)
– Het Godsrijk verwachten…(III)
– ‘Het onze vader uitgelegd voor de eenvoudigen’, 1519 (15)

Bron afbeelding:  DWELLING in the Word

‘Alles heeft Hij voortreffelijk gemaakt op zijn tijd’ (Uit Prediker 3)

De praktische kant van: Uw koninkrijk kome.

Met Gods handelen met en voor ons in de pas blijven

We moeten God vinden en liefhebben in wat Hij ons geeft; als God ons wil laten genieten van een overweldigend aards geluk, dan moeten we niet vromer willen zijn dan God en dat geluk niet wormstekig laten worden door overmoedige en provocerende gedachten en een op hol geslagen religieuze fantasie en vroomheid, die nooit genoeg heeft aan dat wat God schenkt.

God zal degene die Hem dankbaar vindt in aards geluk, waarachtig wel ogenblikken geven, waarin hij eraan herinnerd wordt dat het aardse maar iets voorlopigs is, dat het goed is je hart aan de eeuwigheid te wennen en ten slotte komt altijd wel het moment, dat we eerlijk kunnen zeggen: ‘Mijn huis is aan de overzij‘.

Maar dat heeft allemaal zijn eigen tijd en de hoofdzaak is met God gelijke tred te houden, niet vooruit te lopen en natuurlijk ook niet achter te blijven. Alles tegelijk willen hebben is overmoedig: huwelijksgeluk en kruis en het hemels Jeruzalem, waarin noch man noch vrouw is. ‘Alles heeft Hij voortreffelijk gemaakt op zijn tijd‘ (Zie Prediker 3).

Alles heeft ‘zijn uur: er is een tijd om te wenen en een tijd om te lachen… een tijd om te omhelzen en een tijd om zich van omhelzen te onthouden… een tijd om te scheuren en een tijd om dicht te naaien… en God zoekt weer op wat voorbijgegaan is’. Dit laatste mogen we wel zo verstaan, dat niets van het verleden verloren gaat, dat verleden is van ons en God gaat ernaar terug samen met ons.

Als wij dus worden overvallen door verlangen naar het verleden – en dat gebeurt op de meest onvoorziene momenten – dan mogen wij weten dat het maar één van de vele uren is die God ons bereidt en, niet op eigen gelegenheid maar samen met Hem, kunnen wij dan weer teruggaan naar ons verleden.

Bron tekst: Bonhoeffer Brevier – “Alles heeft zijn tijd” – “Met God gelijke tred houden” – (20 augustus) – ©1968 Ten Have b.v. Baarn, Vijfde druk 1978

Zie ook:
– Het Godsrijk verwachten…(I)
– Het Godsrijk verwachten…(II)
– ‘Het onze vader uitgelegd voor de eenvoudigen’, 1519 (15)

Bron afbeelding:  Daily Life Verse

(…) 40 Laten we ons leven onderzoeken en doorvorsen, laten we terugkeren naar de HEER, 41 laten we met onze handen ook ons ​hart​ opheffen tot God in de hemel.
(Uit Klaagliederen 3)

Velen zoeken de gemeenschap uit vrees voor de eenzaamheid. Omdat zij niet alleen kunnen zijn, worden ze onder de mensen gedreven. Ook christenen die niet met zich zelf in het reine kunnen komen, die slechte ervaringen hebben opgedaan met zich zelf, hopen dat zij in de gemeenschap de hulp van anderen zullen vinden. Meestal worden ze teleurgesteld en verwijten dan aan de gemeenschap, wat hun eigen schuld is.

Wie op vlucht voor zich zelf zijn intrek neemt bij de gemeenschap, misbruikt haar voor praatjes en afleiding, al lijken die praatjes en die afleiding nog zo geestelijk. In werkelijkheid zoekt hij helemaal niet de gemeenschap, maar de roes, die de eenzaamheid korte tijd doet vergeten, en juist daardoor de dodelijke eenzaamheid van de mens bewerkt.

Wie niet alleen kan zijn, moet oppassen voor de gemeenschap.

Hij zal zich zelf en de gemeenschap slechts schade berokkenen. U stond alleen voor God toen Hij u riep; alleen moet u antwoorden op zijn roepstem; alleen moet u uw kruis opnemen, strijden en bidden en alleen zult u sterven en rekenschap moeten afleggen voor God. U kunt toch u zelf niet ontlopen, want God zelf heeft u als persoon alleen gezet. Indien u niet alleen wilt zijn, dan wijst u de roepstem van Christus af en kunt u aan de gemeenschap der geroepenen geen deel hebben.

Maar omgekeerd geldt evenzeer: Wie geen deel heeft aan de gemeenschap, moet oppassen voor het alleen-zijn.

God heeft u geroepen in de kring der gemeente en die roepstem gold niet alleen u: in de gemeente van deze door God geroepen mensen draagt u uw kruis, strijdt u en bidt u. U bent niet alleen, zelfs in het sterven en op de jongste dag zult u alleen maar lid zijn van de grote gemeente van Jezus Christus. Wanneer u de gemeente der broeders geringschat, dan wijst u de roepstem van Jezus Christus af, dan kan uw eenzaamheid u slechts tot onheil worden.

Wij ontdekken: slechts levend in de gemeenschap, kunnen we alleen zijn; en slechts hij die alleen is, kan leven in de gemeenschap.

Beide dingen horen bij elkaar. Slechts in de gemeenschap leren wij op de juiste wijze alleen-zijn en slechts in het alleen-zijn leren wij op de juiste wijze in de gemeenschap leven.

Elk dezer dingen heeft los van het andere diepe afgronden en gevaren. Wie gemeenschap wil zonder het alleen-zijn, valt in de leegte van woorden en gevoelens; wie het alleen-zijn zoekt zonder gemeenschap, komt om in de afgrond van ijdelheid, vertroeteling van zich zelf en vertwijfeling.

Bron tekst: Bonhoeffer Brevier – “Gemeenschap en alleen zijn” – “Wie niet alleen kan zijn moet oppassen voor de gemeenschap” – (11 augustus) – ©1968 Ten Have b.v. Baarn, Vijfde druk 1978

Bron afbeelding:  Pinterest