JC33NL – Christelijk geloven in Nederland

Wie heeft lust den HEER te vrezen,
’t Allerhoogst en eeuwig goed?
God zal Zelf zijn Leidsman wezen;
Leren, hoe hij wand’len moet.
’t Goed, dat nimmermeer vergaat,
Zal hij ongestoord verwerven,
En zijn Godgeheiligd zaad
Zal ’t gezegend aard’rijk erven.
Psalm 25 vers zes (Berijming 1773)

De vreze des Heren in het Nieuwe Testament *

(…) Wat nu de ‘de vreze des Heren in het Nieuwe Testament’  betreft, het kan de schijn hebben dat de vreze de HEREN iets is dat speciaal behoort bij het Oude Testament, sterker: daartoe beperkt is. De gedachte kan leven, dat de vreze des HEREN slecht past bij het evangelie van Gods liefde en genade, Zijn toenadering tot ons in Jezus. En lezen wij niet bij Paulus: Gij hebt niet ontvangen de geest van knecht-zijn om opnieuw te vrezen, maar gij hebt ontvangen de geest van het zoonschap, waardoor we roepen Abba, Vader? En horen we niet van Johannes, dat de liefde de vrees uitdrijft (1 Joh. 4 : 18). Zou dan misschien, zoals men wel beweert, het Nieuwe Testament zelf debet zijn aan het in vergetelheid raken van de uitdrukking ‘de vreze des HEREN’? We zullen zien.

Bij ‘de vreze des HEREN’ in het Nieuwe Testament gaat het niet slechts om een uitdrukking, maar om de zaak, die ook in het Nieuwe Testament volop aanwezig is. En daar wil ik nu iets van aanwijzen. De vreze des HEREN, dat is toch allereerst het ontzag dat de HERE inboezemt. Van Hem komt het. Het is geen prestatie van de mens.

Laten we allereerst letten op de vreze die Jezus inboezemde, zelfs aan zijn eigen discipelen, die het dichtst bij Hem stonden. Ik handhaaf het archaische woord ‘vreze’ om aan te duiden dat het om een speciaal soort ontzag gaat. En ik zeg met opzet ‘Jezus’ en niet ‘Here Jezus’, daarmee aansluitend bij het spraakgebruik van de evangeliën. Is het u wel eens opgevallen, dat Hij daar overwegend Jezus wordt genoemd, zonder meer. Het is één van de blijken, dat de bewering als zouden de evangeliën een latere reflectie weergeven, waarin de man van Nazareth buiten alle proporties is verheerlijkt, geen grond heeft in de evangeliën zelf. Ze verhalen van die man van Nazareth, Jezus, een mens van gelijke beweging als wij. Van zijn dagen op aarde, toen Hij kwam in vernedering om te sterven. De historische Jezus, zogezegd. Die echter – en daar gaat het nu om – zijn naaste vrienden bij ogenblikken bijzonder heeft doen vrezen en beven.

(…) Een andere plaats, waar ik de vinger bij wil leggen, is Markus 9 : 6. ‘U bent de Christus, de beloofde Verlosser’, had Petrus begrepen en vrijmoedig beleden. En terecht. Precies goed gezegd! Maar ze mochten het zo nog niet rond bazuinen. Eerst zou Hij nog moeten lijden. Dat moest echt gebeuren, dat mocht Petrus niet afweren. Maar de heerlijkheid komt daarna. En daarvan mag Petrus met twee andere discipelen ook al een glimp opvangen op die hoge berg. Op dat moment weet Petrus niet meer wat hij zeggen of zwijgen moet, want, zij waren zeer bevreesd. Geen wonder: voor de schittering van hemelse heerlijkheid en dat niet in een beschouwing maar in het echt! Later prent de apostel de gemeente in: Wij zijn geen mythen gevolgd in ons spreken over de kracht en de komst in heerlijkheid van onze Heer Jezus Christus. Maar we zijn ooggetuigen geweest van Zijn majesteit, toen we met Hem op de heilige berg waren. Wie zou niet vrezen met diepe eerbied en ontzag voor de HERE. Zeg het maar in die bepaalde vorm, HERE, die vorm, die we voor God reserveren.

Nu letten wij op Markus 10 : 32. Terwijl ieder wist dat Jezus zich zo in het hol van de leeuw begaf, terwijl Hij zelf ook gezegd had dat het niet goed zou aflopen, ging Hij toch ook die keer nog op naar Jeruzalem. En Hij ging zelfs voor hen uit! Ze waren verbaasd, de mensen. En zijn naaste volgelingen waren bevreesd. Was dat alleen maar angst dat Hem wat overkomen zou? Was het niet veeleer heilig ontzag voor Hem dat hen al eerder had bevangen? Zoals Hij er nu op afgaat, voor hen uit, zijn eigen gang gaand, zo is Hij naar het kruis gegaan, voor hen uit. En zo is Hij ook weer uit het graf gekomen, voor hen uit!(Markus 16).

(…) Het getuigenis van het evangelie, van de echte Jezus, leert ons in Hem te geloven als de Here, die eerbied oproept en diep ontzag. Zijn wegen, ook in vernedering, in lijden en verhoging, zijn hoger dan de onze. Zodat het past Hem eerbiedig te vrezen.

Ook ons past dat, en dat temeer daar we Hem als Rechter uit de hemel verwachten. Ook wij zullen zijn heerlijkheid zien. En allen moeten we voor de rechterstoel van Christus openbaar worden, opdat ieder wegdrage wat hij verricht heeft, goed of kwaad. Aldus de apostel in 2 Korinthe 5. Die dan vervolgt: Daar wij dan weten hoezeer de Here (Jezus) te vrezen is, trachten wij de mensen te overtuigen, te bewegen, tot geloof om ons door Hem met God te laten verzoenen. Maar dat geloof, dat vertrouwen, dat Hij, die geen zonde gekend heeft, tot zonde is gemaakt, opdat wij zouden worden een en al gerechtigheid voor God in Hem, dat geloof neemt de vreze niet weg. Vreze in de zin van zorgvuldigheid, beduchtheid om Hem welgevallig te zijn. Zoals de liefde de eerbiedige schroom voor Zijn hoogheid niet wegneemt. [Einde citeren]

* Titel van de hieronder genoemde lezing.

Zie ook: ‘De bovenste beste theologie?‘

Bron: Lezing gehouden in Ermelo door ds. J.D. Janse (1932-2005) op een studiedag (25 oktober 1986) van het Nederlands Gereformeerd Seminarie (opgenomen in NGS-uitgave “Met het oog op de gemeente – lezen in het Nieuwe Testament“, oktober 2002).

(1) In de onberijmde Psalm staat het als volgt (NBG’51): Psalm 25 : 12-13
‘Wie is de man die de HERE vreest?  Hij onderwijst hem aangaande de weg die hij moet kiezen. Hij zelf zal in voorspoed vertoeven, en zijn nageslacht zal het land beërven.‘

Bron afbeelding:  SlidePlayer

‘Op velerlei wijzen en langs velerlei wegen heeft God in het verleden tot de voorouders gesproken door de profeten, maar nu de tijd ten einde loopt heeft Hij tot ons gesproken door Zijn Zoon, die Hij heeft aangewezen als enig Erfgenaam en door wie Hij de wereld heeft geschapen.‘  (Hebreeën 1 : 1-2)

God het meest centraal

Geciteerd 1: In lijn met de traditie van het neocalvinisme en de oude Princeton-theologen (verbonden aan het conservatieve Princeton Theological Seminary in de VS) is gereformeerde theologie het beste te omschrijven als die vorm van christelijke theologie waarin God het meest centraal staat, waarin het meest overtuigend beleden wordt dat de Heilige Schrift door onze zondigheid noodzakelijk is, waarin de inwerking van het bovennatuurlijke op deze wereld het meest vrijmoedig erkend wordt en waarin de verlossing door Christus het meest radicaal als Gods werk wordt geleerd.

Opgemerkt: Maar door wie en hoe (met welke criteria) wordt bepaald dat in de gereformeerde theologie God het meest centraal staat – meer centraal dan bijvoorbeeld in de RK-theologie? Moeten we niet eerder concluderen dat de (neo-calvinistische) gereformeerde theologie de meest pretentieuze theologie is. Is het niet heel gewoon en kinderlijk eenvoudig zó dat ook in de theologie een mens heeft te belijden dat de Bijbel het Woord van onze Levende God en Schepper is. En wanneer en waar dat erkend/geloofd wordt, dan heeft ieder mens reden om altijd weer goed naar dat Woord van God te luisteren en het gelovig te aanvaarden en dat onder gebed om hulp van de Heilige Geest daarbij. Dat is altijd en overal onder alle levensomstandigheden nodig en daar kan zelfs een gereformeerde theologie niets aan veranderen of aan bijdragen of aan toevoegen. Die eer kan ze zich beslist niet ‘toe-eigenen’, dat ze een steuntje in de rug is voor de heilige Geest Die het met het Woord alleen natuurlijk niet redt in deze wereld…

Geciteerd 2: Nu, bij de Prolegomena, de dingen, die éérst gezegd moeten worden, hebben we dat gezegd. We zeggen het nog steeds. De wetenschappelijke theologie is begrensd, is andersoortig dan het praktische spreken van de Schrift. De aanstaande dienaren van het Woord moeten leren, onder meer, hoe de Here de Christenheid ziet. Dat is een vraag van belang en een vraag waar alles om draait, wat onze toekomst betreft. Het is een vraag die door de wetenschap niet onder ogen gezien wordt. Ze kan die vraag niet áán. En ze is daardoor ook niet bij machte de gemeenten te leiden! Ze kan niet aandringen om de HERE te vrezen!
(…) De dogmatiek staat, om zo te zeggen, buiten de tijd. Die kennis heeft geen betrekking op een bepaalde situatie, ze heeft ook geen macht om op te roepen tot bekering. Dogmatiek tróóst ook niet. We hechten eraan om dit onderscheid in het oog te houden, opdat, onder meer, de aanstaande predikanten die we opleiden, ‘geen stenen voor brood’ zullen geven, in dorre opsommingen of constructies, en geen valse profetie zullen verkondigen vanuit een of andere moderne theologie. Ze moeten de staf van de Herder hanteren, de levende verkondiging van het Woord!

Opgemerkt 2: Een predikant/voorganger die a.s zondag Gods Woord heeft te verkondigen, die zal zich hebben te vernederen onder het Woord. Dat kan alleen biddend en door heel eerbiedig te luisteren naar het gedeelte uit de Bijbel waarop de verkondiging gebaseerd gaat worden. Dat gebed om hulp van de heilige Geest en het vaste vertrouwen dat de heilige Geest de wijsheid en het inzicht zal schenken om Gods Woord naar Gods wil en bedoeling aan de gemeente te verkondigen, dát zal een predikant/voorganger de vrijmoedigheid geven om de verkondiging (‘preek/voordracht’) op te stellen en uit te werken en zondags als Gods Woord aan de gemeente te verkondigen en om die verkondiging met ‘het amen’ af te sluiten.

Zie ook: ‘Ooggetuigen geweest van Zijn Majesteit‘.

Bron citaat 1: RD Opinie – ‘Gereformeerde theologie heeft blijvende zeggingskracht’ – door J.N. Mouthaan MA
Bron citaat 2: “Om het profetische Woord” uitgave ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van het Nederlands Gereformeerd Seminarie.

Bron afbeelding: The words of BIBLE – blogger

‘Iemand die in krijgsdienst is, laat zich niet afleiden door het leven daarbuiten,
want zijn bevelhebber moet tevreden over hem zijn.‘ (Uit 2 Timoteüs 2 : 1-13)

Strijden zonder de aangereikte middelen?

Geciteerd 1: Ook ten aanzien van de zekerheid worstelde hij (de jonge Herman Bavinck) met de toe-eigening van het heil. Hij nam bijvoorbeeld niet direct deel aan het Avondmaal toen hij in Zwolle belijdenis deed van zijn geloof. Die worsteling is herkenbaar in het licht van de geschiedenis van de Schotse kerk, maar niet de keuze die hij hierbij maakte.”

Opgemerkt 2: Is dát niet een overwinning van satan te noemen wanneer je tot het openbaar belijden van je geloof gekomen bent in het midden van de gemeente van Jezus Christus en dan niet de middelen wilt gebruiken die jouw Veldheer je aanreikt?!

Geciteerd 2: De vraag is wat de publieke belijdenis van geloof inhield voor Herman Bavinck op dat moment. Is dat: ik geloof dat waar is wat de kerk belijdt, of: ik geloof dat Jezus redding ook mij geldt.

Opgemerkt 2: Die publieke belijdenis van je geloof geeft alle reden en recht om deel te nemen aan het Avondmaal! Want niemand kan zeggen ‘Jezus Christus is Heer dan door toedoen van de heilige Geest‘ (Zie 1 Korintiërs 12 : 3). Of heeft de jonge Herman Bavinck gemeend op eigen kracht tot die belijdenis te (kunnen) zijn gekomen.

Bron citaat 1: RD Kerk & religie – ‘Bavinck: orthodox, calvinist én modern‘ (1) – door Klaas van der Zwaag

(1) N.a.v. dr. James Eglinton’s nieuwe biografie ”Bavinck. A Critical Biography” (Baker Academic, Grand Rapids, VS; 450 blz.; $ 44,99).

Zie ook: ‘Met vrees en beven…‘

Bron afbeelding:  FBC Media Library – Faith Bible Church – Murrieta

‘Want Hij heeft ons gemaakt tot wat wij nu zijn: In Jezus Christus geschapen om
de weg te gaan van de goede daden die God mogelijk heeft gemaakt.‘ *
(Uit Efeziërs 2 : 8-10)

Luther een moeilijk man?

Geciteerd 1: Wie in de kerkgeschiedenis had u graag eens willen ontmoeten?
Van de Kamp: „Geert Grote, die zijn carrière opgaf om zijn leven aan God te wijden. Of Luther, hoewel hij me wel een moeilijk man lijkt. En Calvijn, om zijn doordachtheid. Of iemand als Jonathan Edwards, vanwege zijn toewijding en verlangen naar een opwekking. Maar ik zou ook weleens willen praten met verlichtingsdenkers als Voltaire en Rousseau: waarom waren ze zo negatief over de kerk en gingen ze anders denken over het gezag van de Bijbel?”

Een vrolijk mens!

Geciteerd 2: De laatste dagen (van zijn leven) was Luther nog zeer vrolijk geweest. Zo kenden en waardeerden zijn vrienden hem! Hij had een moeilijke opdracht tot een goed einde gebracht. De bemiddeling in een langdurig conflict tussen de gebroeders Gebhard en Albrecht, de beide graven van Mansfeld, was de aanleiding geweest voor zijn reis van Wittenberg naar Eisleben. Urenlang had Luther tussen de partijen gezeten en moeten luisteren naar de slimme argumenten van die lieden, die hij sedert de tijd dat hij rechten studeerde aan de universiteit, elkaar niet meer konden luchten of zien: juristen in dienst van het hof.

Een gevraagd en gezien onderhandelaar!

Uiteindelijk waren de partijen na moeizame onderhandelingen, die veertien dagen duurden, dichter tot elkaar gekomen met een – tijdelijke – verzoening als resultaat. Er bestond dus reden om vrolijk te zijn. Luther had een vermoeden gehad dat hij in Eisleben, waar hij ook geboren was, zou sterven. Maar hij maakte zich daarover geen zorgen, ofschoon hij er zeker van was dat hij niet lang meer te leven zou hebben.

Een verzoend mens!

De voorgevoelens die Luther had omtrent zijn dood, zouden reeds een dag later werkelijkheid worden. Hij is niet meer levend uit zijn geboorteplaats teruggekeerd in Wittenberg, de stad waar hij werkte. In het begin van de middag van 18 februari vervaardigde een schilder het dodenmasker dat de ontspannen gelaatstrekken van de laatste uren moest vastleggen om op die manier niet alleen aan de kring van familie en vrienden, maar vooral ook aan het nageslacht in de verre toekomst het bewijs te kunnen leveren dat hij – niet alleen gelukzalig geleefd had, maar ook (AJ) – een gelukzalige dood was gestorven.

Een waardig echtgenoot!

Geciteerd 3: Over het huwelijk – Hij (Luther) beschouwde het niet als onmannelijk, wanneer een vader luiers wast en het bed opmaakt. Dan spotten mensen wel, maar ‘God lacht samen met alle engelen creaturen’. En omgekeerd vertrouwt hij met een gerust hart aan zijn vrouw het beheer van financiën en het bezit toe. Zelfs wanneer mannen kinderen konden baren dan nog zou zonder vrouwen de wereld ondergaan, want zij weten heel goed ‘te bewaren en te sparen‘ – en daarop berusten politiek en staat! (1)

(1) Leven we inmiddels – niet alleen in ‘politiek en staat’ – sinds lang niet in een tijd van liefst ‘exploiteren en uitgeven‘?!

*  Deze Bijbeltekst noteerde mijn vader op de  titel pagina (zie bron citaten 2+3) toen mijn ouders op 23 maart 2001 dit boek cadeau gaven.

Lees eventueel ook nog:  Luther en het Avondmaal

Bron citaat 1: RD Kerk & religie – ‘„Kerk van de eeuwen blaast christenen weer schoon”‘ – door Maarten Stolk
Bron citaat 2: – ‘De wagenvoerder van Israël is gevallen‘ – pagina’s 17-18 in: Luther – Mens tussen God en duivel – door Heiko A. Oberman – Kok Kampen 1988
Bron citaat 3: idem citaat 2 – ‘In weerwil met de duivel: Vreugde in het huwelijk en vrede met de wereld‘ – pagina’s 274-275

Bron afbeelding: HeHasPlans