Belijdenis doen van je geloof… (III)

De praktijk van de catechese in de de kerkgeschiedenis (a)

Het is te begrijpen dat voorafgaand aan de volwassendoop of de openbare belijdenis van het geloof een vorm van catechese (onderwijs) vooraf ging.  In de vroege kerk (1) werden de catechumenen, die uit het heidendom tot bekering waren gekomen in een periode van drie jaar onderwezen (2) in de christelijke leer en zo via dit onderwijs van de kerk voorbereid op de volwassendoop, die plaatsvond in de paasnacht.

Later, toen het christendom staatsgodsdienst werd, raakte dit onderwijs in verval. (…) Die lijn loopt door in de Middel Eeuwen. (…) De uitleg van de Bijbel raakte op de achtergrond en de catechese kreeg een sterk ethisch karakter. Ze werd versmald tot het leren van een aantal voorschriften. Al met al een wettische invulling van het geloof.

(…) Toen kwam de Reformatie, waarin de catechese van de jeugd weer helemaal centraal kwam te staan. Gezin, school en kerk werkten hierin nauw samen. Het onderwijs concentreerde zich voornamelijk op de tien geboden en het ‘Onze Vader’ (én de twaalf artikelen! – AJ).

(…) Volgens Calvijn is de catechese in eerste instantie de taak van de ouders. (…) Een paar jaar later, in 1541 stelt Calvijn een wekelijkse catechisatie in, die hijzelf gaf op zondagmiddag. Die catechisatie loopt uit op het doen van openbare geloofsbelijdenis in het midden van de gemeente. Hij acht het catechetisch onderwijs van groot belang omdat dit hét wapen is tegen de onkunde.

Vier keer per jaar werd voorafgaand aan de bediening van het Heilig Avondmaal de gelegenheid gegeven tot het doen van belijdenis. Bij de reformatoren liggen catechisatie, belijdenisdoen en Avondmaal in elkaars verlengde. Kinderen deden toen op hun tiende jaar belijdenis. Later werd dat dertien jaar.

(…) De vragen, die bij de openbare belijdenis werden gesteld, waren catechismus vragen, die heel persoonlijk en direct werden gesteld en beantwoord. Zoals later bijvoorbeeld de Heidelbergse catechismus, die begint met ‘Wat is uw enige troost in leven en sterven”? Daar moesten de jongelui persoonlijk op antwoorden: ‘Dat ik niet meer van mezelf ben, maar het eigendom van mijn trouwe Zaligmaker’.

Bij het onderwijs binnen de christelijke gemeente lag in de tijd van de Reformatie grote nadruk op de eenheid van hoofd en hart. Dat blijkt wel uit de inzet van de Heidelbergse catechismus: het gaat om de enige troost in leven en sterven, het gaat om kennis en vertrouwen. Heel persoonlijk: wat is úw enige troost?

De nationale synode van Dordrecht achtte de catechese aan de jeugd van groot belang. Men hechtte ook grote waarde aan de huiscatechisatie door de ouders. Dat was de eerste cirkel. De tweede cirkel was de school, waar de onderwijzers de kinderen moesten onderwijzen in de christelijke leer. De derde cirkel was de kerkelijke catechese door de predikanten.

(Wordt vervolgd…)

(1) We moeten steeds goed onderscheiden tussen de eerste gemeenten (die we ‘vinden’ in het boek Handelingen en de brieven) en de ‘vroege kerk’. Van de laatste kunnen we niet zonder meer zeggen dat hun leer en praktijk wel het dichtst bij de bedoelingen van de apostelen zullen hebben gelegen en dáárom ook nu voor ons goed als voorbeeld bruikbaar zijn. Wanneer we zien hoeveel moeite de apostelen zich getroosten (moesten) om de ‘eerste gemeenten’ te bewaren bij de gezonde leer en bij een goede praktische invulling van de samenkomsten en de bediening (viering) van de sacramenten aldaar, dan is toch het beste om het onderwijs en de gehanteerde en aanbevolen praktijk in de eerste gemeenten tot voorbeeld te nemen en blijven nemen.
(2) In de eerste gemeenten vinden we beslist niet zo’n lange voorbereiding op de (volwassen)doop en op deelnemen aan het vieren van het Avondmaal! (Zie bijv. Handelingen 16 : 27-34)

(a) De tekstgedeelten zijn afkomstig van de gratis beschikbaar gestelde download op Refoweb van hoofdstuk 4 “Belijdenis doen”  van het hieronder vermelde boek.

Bron tekst:  “Omgang met God – bevindelijk geloven naar Schrift en belijdenis“ door ds. C.G.Vreugdenhil.

Zie eventueel ook nog: 
– Belijdenis doen van je geloof… (I)
Belijdenis doen van je geloof…(II)

(…) 32 En ze verkondigden het woord van de ​Heer​ aan hem en aan iedereen die bij hem woonde. 33 Hoewel het midden in de nacht was, nam hij hen mee en maakte hun wonden schoon. Meteen daarna werden hij en zijn huisgenoten ​gedoopt. (Uit Handelingen 16)

Bron afbeelding:  SlidePlayer

handelingen 16 32-33 - and immediately he and all his family were baptized - SlidePlayer

Dit bericht werd geplaatst in Bijbel, Catechismus, Gemeente, Geschiedenis, Huwelijk en gezin, Persoonlijk. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s