‘Geen woord ligt op mijn tong,
of U, Heer, kent het ten volle.
U omsluit mij, van achter en van voren,
U legt Uw hand op mij.
Wonderlijk zoals U mij kent,
het gaat mijn begrip te boven.’
(Uit Psalm 139 : 4-6)

Geciteerd 1: Maar zo kon ik wel enkele afleveringen zien (en het WK-voetbal). Wat bleef hangen was dat de presentator Koos van Delden nogal boos was, over de evolutietheorie, en zeker over de reacties die loskwamen na de eerste aflevering.
Het interesseerde me maar matig, eerlijk gezegd. Niemand van ons was erbij, bij de schepping, ook de bijbelschrijvers niet. Dus hoe het precies allemaal gegaan is?
Mijn interesse in de evolutietheorie begon pas toen ik – jaren later – kennismaakte met het ‘sociaal-darwinisme’: de evolutietheorie, Darwin, niet in het dierenrijk, maar toegepast op mensen. In de negentiende eeuw, maar zeker in de twintigste, werden er allerlei vergaande conclusies getrokken. Ook onder mensen zou er sprake (moeten) zijn van een ‘struggle for life’ en ‘survival of the fittest’.

Geciteerd 2: Dit is inmiddels een imposant wetenschapsgebied waar archeologen, paleo-antropologen, cultureel antropologen, biologen en evolutionair psychologen samenwerken – met fascinerende uitkomsten.
Twee recente samenvattende boeken zijn van VU-collega’s: De actualiteit van het archaïsche van Gabriël van den Brink en De natuurlijke organisatie van Mark van Vugt en Max Wildschut.
Wat blijkt uit deze onderzoeksvelden? Wat is het geheim van het ‘succes’ van homo sapiens? Het blijkt dat mensen in principe samenwerkers zijn, in kleine groepen, met egalitaire verhoudingen, met graag wel ruimte voor eigenheid binnen de groep. Ze gaan conflicten aan, maar perken die – vaak via rituelen – ook snel weer in. Neigingen tot alfamannetjesgedrag worden snel de kop ingedrukt.
Je waant (!) je al snel in de sfeer van de nieuwtestamentische gemeente, het gemeenschappelijke lichaam met de afzonderlijke leden die er allemaal bij horen, geïnspireerd door agapè – zo hoort het eigenlijk te gaan onder mensen. Dat is ‘natuurlijk’ of, zo je wilt, ‘scheppingsmatig’.
De huidige evolutietheorie ondersteunt dus het Nieuwe Testament (Koos van Delden zou daar wellicht wat van opgekeken hebben).

Geciteerd slot: Maar als het gedrag van het mannetje tegenvalt, wil men er als het kan ook graag weer van af – of die nu Rechabeam-met-de-dikke-pink (1 Koningen 12: 10) of Donald heet. De huidige inzichten die vanuit de evolutiebiologie over de mens naar voren komen, zijn dus heel anders dan we vijftig jaar terug dachten.
De slogan waarmee de Texaanse kandidaat-senator Talarico in een diep trumpiaanse staat won, was ‘heb je naaste lief’ – dat is theologisch, sociologisch en politicologisch maar zeker ook evolutionair-biologisch fascinerend.

Opgemerkt: ‘Neigingen tot alfamannetjesgedrag worden snel de kop ingedrukt’? We hebben toch eeuwenlang de paus aan het roer van de kerk gehad (en nog) en we hebben altijd weer net zoveel geestelijk alfamannetjes in de kerkelijke gelederen als ons lief is.

‘Toen Elisabet de groet van Maria hoorde, sprong het kind op in haar schoot; ze werd vervuld met de Heilige Geest en riep luid: “De meest gezegende ben je van alle vrouwen, en gezegend is de vrucht van je schoot! Wie ben ik dat de moeder van mijn Heer naar mij toekomt? Toen ik je groet hoorde, sprong het kind van vreugde op in mijn schoot. Gelukkig zij die geloofd* heeft dat de woorden van de HEER in vervulling zullen gaan.”‘ (Uit Lukas 1 uit de verzen 39-26 : 41-45)
* Zie hierbij de verzen 36-38.

Bron citaat: ND Opinie – ‘‘Heb je naaste lief’, zei James Talarico. Wat zegt dat over de ontwikkeling van de menselijke soort?’ – door Govert Buijs (Politiek filosoof en hoogleraar maatschappelijke en economische vernieuwing aan de Vrije Universiteit Amsterdam).

Bron afbeelding: Mangement Site