‘Veeleer geldt dit getuigenis ooit door iemand afgelegd: “Wat is de mens dat U aan hem denkt, het mensenkind (de ‘Mensenzoon’) dat U naar Hem omziet? U hebt Hem voor korte tijd lager dan de engelen geplaatst; U hebt Hem met eer en luister gekroond, alles hebt U aan Hem onderworpen.”‘ (Uit Hebreeën 2 de verzen 6-8)
Geciteerd 1: Het is een veelbesproken thema in ecologische theologie de laatste jaren: de mens als ‘kroon der schepping’. De term lijkt afgeleid van de Bijbel, waarin de mens de voltooiing (Genesis 1) en de climax (Psalm 8 ) van de schepping zou zijn. Deze beelddrager van God mag heersen over de aarde en de dieren. ‘De mens is en blijft de kroon van de schepping’, schreef theoloog Herman Bavinck (1854-1921). ‘Op hem loopt het gereedmaken van de aarde uit’.
Geciteerd 2: Naar aanleiding van Genesis 1 hebben sommige eco-theologen recentelijk voorgesteld dat niet de mens maar de sabbat de kroon der schepping is: de zevende dag vormt immers de afsluiting en dus de climax van de schepping. Deze visie legt minder de nadruk op de mens en meer op de sabbatsorde. Ecologische rechtvaardigheid zou gebaat zijn bij zo’n aanpassing van het beeld. Het probleem met al deze interpretaties is dat ze blijven vastzitten in de metafoor van de kroon. Het suggereert dat er een specifieke rangorde in de schepping zit, dat sommige dingen belangrijker zijn dan andere, en dat dat belang bepaald wordt door volgorde.
Opgemerkt 1: Wanneer we de eerste Adam én de Tweede Adam gaan bezien in het licht dat het Nieuwe Testament ons geeft, dan weten we Wie de Kroon der schepping is, dat is God Zelf in de Mensengestalte van onze Heer en Heiland. We lezen daarover in 1 Korintiërs 15 : 35-58, maar ook in de eerste acht hoofdstukken van de Romeinenbrief, in Kolossenzen 1 en in Hebreeën 2 : 5-18. Het is onze Heer Jezus, Die ook God Zelf is, aan Wie alle heerschappij en macht in hemel en op aarde gegeven is. God heeft Hem een Naam boven alle naam gegeven opdat in de Naam van Jezus zich zullen buigen alle knieën, die in de hemel en op de aarde en onder de aarde zijn’ (vgl, Filippenzen 2 : 9 vv)
Opgemerkt 2: Maar geeft het Oude Testament ons niet ook al genoeg te kennen over de mens en de mensheid om te beseffen/weten dat de mens – vanaf het prille begin – dat ‘kroon van de schepping’ zijn, niet heeft kunnen waar maken.
Bron citaat: ND Opinie – ‘Het beeld van de mens als ‘kroon der schepping’ is achterhaald en legitimeert misbruik van de aarde’ – door David Onnekink (Bijzonder hoogleraar Christelijk Ecologisch Denken aan de Theologische Universiteit Utrecht)
‘Want er is één God en ook één Middelaar tussen God en mensen, de Mens Christus Jezus, die Zich gegeven heeft tot een losprijs voor allen; en daarvan wordt getuigd te juister tijd.’ (Uit 1 Timoteüs 2 de verzen 5-6)
Geciteerd 1: ‘De Reformatie is de bron van de gereformeerde en protestantse traditie. Het fascineert mij dat er door één persoon – Luther – een compleet nieuwe theologie is gekomen die zoveel effect heeft op de cultuur, de wetenschap, het sociale leven en de kerk. Het is zo’n fundamentele en invloedrijke beweging, tot op de dag van vandaag. De Reformatie heeft ook grote invloed gehad op de Rooms-Katholiek Kerk. Het heeft in de katholieke traditie bijvoorbeeld geleid tot meer aandacht voor de Bijbel.’
Opgemerkt 1: Niet de ‘nieuwe theologie’ van Luther – het was geen theologie en het was niet nieuw! – maar de verlichting van Erasmus en de theologie van Calvijn en de daarvan afgeleide theologie van de calvinisten heeft de overhand gekregen en zoveel effect gehad op de cultuur, de wetenschap, het sociale leven en de kerken van de christenheid na de Reformatie.
Geciteerd 2a: Gedurende zijn gehele leven hechtte (de doperse) Karlstadt (1) meer waarde aan de gehoorzaamheid van het geloof dan aan de rechtvaardiging door het geloof en vond hij de invoering van goddelijke geboden belangrijker dan christelijke vrijheid. Zijn ideaal, door middel van kerkelijke en sociale hervormingen een waarlijke christelijke leefgemeenschap, een ‘christelijke stad Wittenberg’, te stichten, vindt vooral in het gereformeerde Zwitserland weerklank. Daar sluit hij zijn levenswerk dan ook af als hoogleraar in Bazel. Geciteerd 2b: Is Reformatie (echter) verkondiging van het kruis van Christus met als doel het bijeenbrengen (en houden) van de gelovigen dan bevordert ze geen ‘vooruitgang’, maar biedt in de verwarring van de eindtijd door prediking en sacrament effectief weerstand aan de duivel. ‘Verbetering van de wereld’ door politieke en sociale hervormingen is noodzakelijk en ook mogelijk. Ze voltrekt zich evenwel niet overeenkomstig de ‘voorschriften’ uit de Bijbelse wet (waar theologen graag hun vak van maken), maar naar de richtlijn van de christelijke vrijheid. Dat betekent dat nivellering van bezit noodzakelijk is en bescherming moet worden geboden aan ‘zwakken’, aan mensen die twijfelen en aan andersdenkenden. Dan dienen verstandige maatregelen getroffen te worden om te overleven. Overigens kunnen deze maatregelen om principiële redenen slecht voor een bepaalde, begrensde termijn gelden. Zo ontstaat een kerngemeente die volhardt in het geloof en vertrouwt op de komende Reformatie door God. Deze Reformatie trekt zich niet terug achter kloostermuren, maar staat midden in de wereld en verdedigt het praktisch inzicht tegen oud en nieuw wetticisme. Uit dit alles blijkt dat er werelden van verschil liggen tussen de twee collega’s uit Wittenberg (Karlstadt en Luther). Geciteerd 2c: Barsten in de leidinggevende positie van Wittenberg komen pas aan dan aan de oppervlakte als na het edict van Worms (26 mei 1526) beslissingen moeten worden genomen over praktische hervormingsmaatregelen. De twist ontstond ten gevolge van de vraag hoe na de afschaffing van het canonieke recht de hervorming van het geloofsleven en van de maatschappij er in detail uit moesten zien. Zou het gaan naar de inzichten van Karlstadt dan hadden de goddelijke geboden uit de Schrift het leven van de kerkelijke en burgerlijke gemeente volledig bepaald. Geciteerd slot: Met de ideeën van Erasmus of Karlstadt laat de vrijheid voor alle Christenmensen zich niet realiseren. De ‘verlichte’ hervorming van de één zou een privilege voor de elite gebleven zijn en de reformatie van de ander zou geleid hebben tot dwangmaatregelen tegen alle mensen.
(1) Luther koesterde argwaan tegen het opnieuw binnendringen van (een nieuw) wetticisme in de eredienst en in het openbare leven. Aanvankelijk schrok hij nog terug voor een breuk in de coalitie te Wittenberg. Maar nadat Von Karlstadt de professorentoga had afgelegd en verhuisd was naar Orlamünde werden de bestaande spanningen voor iedereen zichtbaar. Toen hij daar de beelden uit de kerk verwijderde en weigerde kinderen te dopen, dreigde er voor Luther (groot) gevaar. Hij vermoedde in de nieuwe predikant van Orlamünde een werktuig van de duivel, dat het geweten van de gelovigen opnieuw wil belasten en in verwarring brengen.
Bron citaat 1: ND Geloof – ‘Reformatieonderzoek levert Herman Selderhuis eredoctoraat op. ‘Luther fascineerde me al als tiener’’ – door Hilbert Meijer Bron citaten 2a t/m slot: ‘Luther, mens tussen God en duivel’ – van hoogleraar kerkgeschiedenis Heiko A. Oberman.
‘Wat jullie zelf betreft: wat jullie van het begin (van onze verkondiging) hebt gehoord, laat dat in jullie blijven. Als in jullie blijft wat jullie vanaf het begin gehoord hebben, zullen jullie in de Zoon en in de Vader blijven. En dit is wat Hij ons belooft heeft: het eeuwige leven. Dit wilde ik jullie schrijven over hen die jullie proberen te misleiden. Wat jullie zelf betreft, jullie hebben geen leraar nodig (die jullie nog duidelijk moet maken of en wanneer/waarom je jezelf tot de geredde kinderen van God mag rekenen of niet). Zijn zalving leert jullie alles naar waarheid zonder bedrog. Blijf daarom in Hem, zoals jullie zalving geleerd heeft. Blijf dus in Hem kinderen. Dan kunnen we vol vertrouwen zijn wanneer Hij verschijnt en hoeven we ons niet te schamen bij Zijn komst.’ (Uit 1 Johannes 2 de verzen 24-28).
‘Hij (!) is het Evenbeeld (1) van God, Eerstgeborene vóór alle creaturen.’ (Uit Kolossenzen 1 vers 15)
Geciteerd 1: Zij zeggen dat Christus een schepsel is hoger dan alle engelen, het heerlijkste en volmaaktste schepsel, door wie God later hemel en aarde en alles geschapen heeft. En zo spreekt ook Mohammed met verheven woorden over Christus. Maar dat zijn allemaal schoon schijnende woorden en gedachten, aangenaam voor het menselijk verstand. Daarmee maken deze dwaalzieke geesten indruk op argeloze en onvoorzichtige mensen (2). Maar Paulus en de andere apostelen spreken anders over Christus. Paulus zegt: ‘Jullie zijn gegrond en bevestigd in de kennis dat Christus niet het volmaaktste schepsel, maar de ware God is (vgl. Kolossenzen 2 : 7). Want Hij schept wat God schept (3), doet Gods werk, niet de werken van een schepsel, maar de werken die alleen de Schepper eigen zijn, want Hij geeft genade en vrede (4). Genade en vrede betekent echter de zonde verdoemen, de dood vernietigen, de duivel onder de voeten vertrappen. Deze dingen kon geen engel verrichten. Als echter zulke werken aan Christus toegekend worden, dan volgt daaruit noodzakelijk dat Jezus Christus God Zelf is.
Geciteerd 2: Het verbaast me ten hoogste dat de ariaanse ketters over bovengenoemde en andere teksten (o.a. ook Handelingen 20 : 28) zijn heengestapt, en hoe zij die woorden – die zo krachtig spreken van Jezus’ Godheid (AJ) – onder ogen durven komen. Als je voor jezelf nog beter begrijpen en verstaan wilt Wie de Persoon is Die Zijn bloed voor ons vergoten heeft, dan kan je dit nog verder lezen of horen uit het eerste hoofdstuk van de brief van Paulus aan de Kolossenzen. [Maarten Luther: Predigten des Jahres 1523, vgl. WA 12, 562, 33-563, 19 + 1537 vgl. WA 45, 274, 6-23]
(1) Zie hierbij ook 1 Korintiërs 15 : 45-58. (2) Ontvankelijk voor ‘allerlei wind van leer’: zie Efeziërs 4 : 14, Hebreeën 19-25 en Jakobus 1 : 5-8. (3) Zie o.a. ook het wonder op de bruiloft te Kana en de wonderbare spijziging(en). (Johannes 2 : 1-11, 6 : 11-13, 22 : 9-13) (4) Dat dit een puur Goddelijk werk is, dat zien we in de wereld om ons heen. De gelovigen mogen deze genade en vrede, die zij in en door Christus ontvangen, bezitten en daarvan ook doorgeven (zie o.a. Johannes 7 : 37-39).
Bron citaten: ‘Maarten Luther – Mijn enige troost – 365 dagen met de HC’ – Meditatie bij Zondag 18 vraag 48: ‘Over de twee naturen van Christus’ – Samengesteld en vertaald door H.C. van Woerden, sr. – Den Hertog uitgeverij (2015)
‘Simon Petrus antwoordde en zei: U bent de Christus, de Zoon van de levende God. En Jezus antwoordde en zei tegen hem: Zalig ben je, Simon zoon van Jona, want vlees en bloed hebben je dat niet geopenbaard, maar Mijn Vader, Die in de hemel is.’ (Uit Matteüs 16 vers 17)
‘Wie zal Gods uitverkorenen aanklagen? God zelf spreekt hen vrij.‘ (Uit Romeinen 8 vers 33)
[Behandelde tekst: Markus 16 : 19-20, catechismuspreek over de Twaalf Artikelen van het Christelijk geloof, Hemelvaartsdag 1523, vervolg]
Geciteerd: Als wij zeggen dat Christus opgevaren is naar de hemel en daar zit aan de rechterhand van God dan gaat dat alle mensenverstand te boven. Laat daarom jullie verstand maar thuis en belijdt (hier samen met jullie broeders en zusters in het geloof): ‘Dit is de Schrift en Gods Woord, dat is onmetelijk hoger dan alle menselijk inzicht en verstand – en wat de kerkvaders en grote theologen ons menen te kunnen en moeten meegeven op grond van hun intellectuele gaven en welbespraaktheid! (in hun woorden en geschriften).’ Daarom daarvan nu weg en de Schrift gegrepen en beluisteren. Daarin schrijft de Heilige Geest over deze Mens, dat Hij naar de hemel is opgevaren, aan de rechterhand van God zit en regeert. Wat een wonderlijk Mens is dat! Luister maar wat de achtste Psalm over Hem zegt: ‘Want Hij is een kleine tijd door God verlaten geweest, daarna met heerlijkheid en eer gekroond. U hebt Hem gesteld over alle werken van Uw handen en alle dingen hebt U onder Zijn voeten geworpen‘ (vgl. Psalm 8 : 6 en Hebreeën 2 : 7 vv). Daar spreekt de profeet over een Mens met God en verwondert zich dat God Hem voor een kleine tijd vernederd heeft, namelijk toen Hij Hem heeft laten lijden en sterven. Zodat men dacht dat er geen God meer met Hem was, maar spoedig daarna stelt Hij Hem tot Heere over al Zijn werken, zodat alles Hem moet gehoorzamen – dat is alles wat in hemel en op aarde is. Aan deze woorden zullen wij ons houden, daaraan moeten wij hangen en die geloven. Want het verstand kan er niets mee beginnen, maar zegt dat het leugens zijn. Zal nu alles aan deze Mens onderdanig zijn en onder Zijn voeten liggen, dan moet Hij daar zo zitten en regeren dat Hij in de hele wereld, in de hemel en in de hel en in ieders hart alle zonde en gerechtigheid ziet – en niet alleen ziet, maar in overeenstemming daarmee ook alles regeert. Daarom zijn het verheven en machtige woorden en zij geven het hart grote troost, zodat zij die dit geloven, rustig en moedig worden en daarop roemen: ‘Mijn Heere Christus is een Heere over dood, duivel, zonde, gerechtigheid, lichaam, leven, vijand en vriend, waarvoor en voor wie zou ik dan nog vrezen?’ [Maarten Luther: Predigten des Jahres 1523, vgl. WA 12, 562, 33-563, 19]
> Leestips*: Psalm 20 t/m 22 en Psalm 68 met daarbij Efeziërs 4 : 7-16, zie ook de link hieronder. * Naast de hierboven genoemde Schriftgedeelten.
‘Waarom volgt daar: Nedergedaald ter helle?’ [Uit een Catechismus preek over de Twaalf Artikelen, 1533, zonder tekstopgave]
Geciteerd: De eenvoudige manier om over dit geloofsartikel te (s)preken is, dat men zich slechts aan de woorden houdt en bij de voornaamste inhoud blijft: Christus heeft de hel verslonden en het rijk van de duivel en zijn macht vernietigd. Omwille daarvan is Hij voor ons gestorven, begraven en neergedaald, zodat die ons niet meer kunnen schaden of overweldigen (vgl. Matteüs 16 : 18-19). Toch blijft de hel op zich de hel, die de ongelovigen gevangen houdt (tegenwoordige tijd!) – ook dood, zonde en alle ongeluk – zodat ze daarin moeten blijven en omkomen. Zelfs de gelovigen worden, wat het vlees en de uitwendige mens betreft, ook nog door de hel verschrikt en benauwd, waarmee zij genoeg te doen hebben, maar in geloof en geest is dit alles vernietigd en verslonden (zie o.a. Johannes 3 : 14-21 en 33-36) zodat het hen geen kwaad meer kan doen. Dat is allemaal gedaan door deze Tweede Adam, onze Heere Christus, Die in de hel is neergedaald. Verder zou de (kerk)wereld met al haar kracht niet hebben gekund om ook maar één mens uit de banden van de duivel te verlossen of voor slechts één zonde de pijn van de hel weg te nemen. Zelfs al zouden alle heiligen voor de zonde van één mens in de hel neerdalen, dan moesten ze allemaal, hoeveel het er ook mochten zijn, voor eeuwig daarin blijven (1) – tenminste als de heilige, almachtige Zoon van God, in eigen Persoon, daarin niet was neergedaald. Alleen als Hij Zelf neerdaalt met Zijn banier, dan moeten alle duivels op de loop en vluchten zij als voor de dood en de pest. (2) De hele hel moet haar vuur voor Hém uitdoven, zodat geen christen in zijn sterven daarvoor hoeft te vrezen. Dan hoeft hij/zij ook geen hellepijn meer te lijden, zoals hij/zij door Christus ook de dood niet hoeft te smaken, maar door dood en hel heen tot het eeuwige leven gaat (1 Korintiërs 15 : 54 vv).
> Leestips: zie (2) en Psalm 15 (Onderwijs voor een eenvoudig en rustig geloofsvertrouwen)
(1) Hiermee is ook de gedachte verworpen dat de mensen zichzelf daar in een louteringsproces alsnog de hemel waardig kunnen maken. (2) Lees hierbij Hosea 13 (kerntekst vers 14) én Hosea 14.
Bron citaat: ‘Maarten Luther – Mijn enige troost – 365 dagen met de HC’ – Meditatie bij Zondag 16 vraag 44: ‘Waarom volgt daar: Nedergedaald ter helle?’ – Samengesteld en vertaald door H.C. van Woerden, sr. – Den Hertog uitgeverij (2015).
‘Wie in de Zoon geloof heeft eeuwig leven, wie de Zoon niet wil gehoorzamen zal dat leven niet kennen; integendeel Gods toorn blijft op hem of haar rusten.’ (Uit Johannes 3 vers 36)
Sr. Anu Maniamkot of the Sisters of the Adoration of the Blessed Sacrament, right, gives Communion to an elderly woman during Mass at the Canadian Martyrs Nangina Parish Dec. 25, 2020, in Funyula, Kenya. She works as a nurse at Holy Family Nangina hospital that was previously administered by Sr. Marianna Hulshof. (Doreen Ajiambo)
Jennifer Nerima arrived at Busia County Referral Hospital on the morning of March 15 with no time to waste. Her infant was on the way.
An obstetrician dashed inside the delivery room and helped deliver the baby girl. To honor a religious sister who dedicated much of her life to educating poor and orphaned children in the region, Nerima named her daughter Marianna, after the late Sr. Marianna Hulshof, a Medical Mission sister from the Netherlands.
“I promised myself that when I give birth to a baby girl I will name her after the nun who changed my life forever,” said the 34-year-old mother, who also has two boys, ages 8 and 5. “I was an orphan, and I had no one to assist me get an education but Marianna came to my rescue. She was a kind woman and compassionate.”
Nerima, an accountant, is among some 10,000 people in Funyula, a rural area of western Kenya, who received an education scholarship from Hulshof through primary to secondary and finally to middle and university colleges in Kenya.
Hulshof died 14 years ago, but her family, friends and devotees haven’t forgotten her. April 12 marks her 100th birthday. During the special day, her family and congregation in the Netherlands plan to gather and honor her. In Kenya, those she served wish to do the same to remember her good deeds.
Sr. Marianna Hulshof, a member of the Medical Mission Sisters, is pictured an undated photo. (Courtesy of Canadian Martyrs Nangina Parish)
“It’s a very special day for me, and not just because it is her birthday, but because it reminds me of a selfless servant who was sent by God to save the lives of the poor people in this region,” said Nerima. “I will be visiting poor villages and orphanages on her birthday to share food and gifts with the orphans. I will never forget her good work.”
Hulshof changed the lives of many members of the Samia people, the tribe that makes up most of the population in Funyula, an area of about 115,000 people. Her work touched almost every aspect of life in the area: In addition to awarding scholarships, she built homes for the poor, taught locals how to improve agricultural methods, and improved health care.
In every village in the region, mothers have named their babies in honor of the sister. Several institutions, including schools, hospitals and orphanages in the region, have also been named after her. Many residents refer to her as St. Marianna, though she wasn’t a saint, and others have hung her portraits on their house walls to remind them about her legacy.
“I can simply say she was a real miracle sent to us from God. She served people selflessly regardless of where they came from or even their religious background,”Hon. Wilberforce Mudenyo, a legislator representing Funyula residents, told Global Sisters Report.
Wilberforce Mudenyo, a legislator representing Funyula residents, is reviving projects that were initiated by the late Sr. Marianna Hulshof. (Doreen Ajiambo)
“She helped my two brothers through school, and now one is a successful quantity surveyor and the other is a renowned lawyer. She really changed the fortunes of many people in this area,” he said.
Eric Ngala, who is now ministering at Africa Inland Church in Kenya worked with Hulshof for six years in Funyula as social worker. He visited her in the Netherlands a few days before she died on Jan. 11, 2008.
“She was one great person, and I don’t think there ever will be [another like her],” he said. Ngala wrote a biography of Hulshof after visiting her in the Netherlands. “She did so many things that I don’t think anyone could do, her kindness and humanity was just godly.”
The father of three told GSR that he asked Hulshof to describe herself in one word, and she responded, “I’m a healer.” When he further asked her about the secret of her success, Hulshof answered, “not my success, but the Lord enabled me. I also involved the people in everything I did, not forgetting commitment and perseverance.”
Pastor Eric Ngala, a social worker, worked with the late Sr. Marianna Hulshof to improve the lives of the Samia people in Funyula, a small rural area in western Kenya. (Doreen Ajiambo)
Other sisters said she left a commendable mark that they haven’t been able to replace. “Marianna is just irreplaceable, the way she changed every aspect of peoples’ lives in this region can never be done by anybody else,” said Sr. Lydia Inya, a member of Sisters of Mary of Kakamega. She worked in the same parish as Hulshof, in a different ministry.
Hulshof’s ministry
Hulshof was born in Ootmarsum village in the eastern part of Holland in a family of 11 children. She told Ngala in an interview that her a relative was a cardinal and was a source of encouragement for her to start working for the disadvantaged quite early in life.
As a trained nurse, Hulshof began her ministry as a sister at the age of 25 when she was first posted to Jordan. She worked there for five years in a hospital as a dietician. During that time, she received recognition from the king of Jordan for her work.
From Jordan, she was posted in Malawi from 1961 to 1964, before moving to Kenya in 1970. She immediately enrolled at Kenya School of Government to pursue a course in public administration to acquire necessary skills before going to Funyula, where she became the administrator of Holy Family Nangina Mission Hospital.
She realized people in Funyula, predominantly of the Samia tribe, were suffering from much more than just normal illnesses. There was extreme poverty to the extent that people could not afford medical bills, and some were even admitted in the hospital due to starvation, she told Ngala.
Sr. Lydia Inya of Sisters of Mary of Kakamega distributes wheat flour, rice, sugar and vegetable oil to the old age people in Funyula, a small rural area in western Kenya – some 275 miles northwest of Nairobi, the country’s capital city. Inya was close to Sr. Marianna Hulshof, who helped fight poverty in the region for more than 30 years by providing education, building houses, distributing food and improving health care. Hulshof died on Jan. 11, 2008. (Doreen Ajiambo)
Advertisement
This prompted her to look for ways of helping people out of poverty. She started an outreach program, visiting people at their homes to get a more complete understanding of the situation.
But one day, an incident shocked her, according to Ngala. During a visit to families in the area, the nun broke down in tears when she saw a family spend the night out in the cold after their grass thatched house was torched and the property destroyed following a domestic quarrel.
“She was deeply moved by compassion and thought of doing something that would involve the community directly,” said Ngala. “She thought of ways to end poverty in the region and she decided to invest in long term projects as lasting solutions to poverty.”
Hulshof left her job as a hospital administrator to start the Nangina Family Helper Project in 1988 to assist families and poor children access education as a way of ending poverty.
She built several schools and launched a campaign aimed to bring education opportunities to thousands of children. Ngala said Hulshof used to get support and funding from her friends in the Netherlands.
Bernard Okotch, a teacher at Bukhuma Primary School who benefitted from her education program, said he always feels nostalgic whenever someone mentions the sister’s name. He met Hulshof in 2000 when he had completed eighth grade but had no money for secondary school. During that time, Hulshof was conducting home visits looking for children who had performed well in their eighth grade final exams but were not able to proceed with their education.
“The first time I met Marianna, I was not going to school due to lack of school fees,” said the 36-year-old father of two. “She talked to my parents and requested me to give her the results of my Grade 8 exams. She was surprised at the way I had performed and agreed to pay for my school fees.”
Bernard Okotch, who is now a teacher, is a beneficiary of Nangina Family Helper Project that was run by the late Sr. Marianna Hulshof to help the poor people in Funyula, Kenya. (Doreen Ajiambo)
“She made me who I am. I would be nowhere without her help,” added Okotch. Okotch said the nun also built brick houses for widows and poor families. “I surely do miss her. I will never forget her kindness, and may her soul rest in peace.”
For those who had already dropped out of school due to lack of school fees or could not proceed to secondary school or college, the sister had another plan. She started a youth polytechnic school to offer them the opportunity to acquire skills for gainful employment.The school offered training in sewing, tailoring, plumbing, masonry, carpentry, welding and electrical mechanism, according to Fredrick Wandera Oseno, a local chief administrator of the region who worked with Hulshof.
Oseno said that the people of the Samia tribe will forever be grateful to the late Hulshof.
“When you visit these villages now, you’ll realize that almost everyone who is in formal employment is a product of Sister Marianna’s education project,” he said, noting that the region has over 120 professors, most of whom are beneficiaries of the sister’s scholarships. “Marianna saved our region from poverty. A majority of families right now are able to take their children to school because of the sister’s help.”
Fr. Fredrick Ojilong of the Canadian Martyrs Nangina Parish blesses wheat flour, rice, sugar and vegetable oil that was distributed to the elderly on Dec. 25, 2020, in Funyula, Kenya. This Mass tradition was started by Sr. Marianna Hulshof. (Doreen Ajiambo)
Hulshof’s work revived
At the age of 80 and having worked in Kenya for more than 30 years, Hulshof became sick and was treated in a Nairobi hospital. However, the doctors advised her to return to the Netherlands for better medical care. When she left, most of her projects came to a halt and collapsed due to lack of funds and poor management.
However, Mudenyo is now collaborating with the church to revive Hulshof’s projects. Currently the polytechnic under her the name has been reopened, and 146 students from the local community are able to study and acquire skills for free
“We are now working towards the revival of Sister Marianna’s projects,” said Mudenyo, urging donors from elsewhere to help. “We want our people to be self-sustained and be able to acquire skills that can better their lives. That was Marianna’s dream, to see poverty being eradicated.”
Fr. Fredrick Ojilong, the presiding priest at Nangina parish where Hulshof’s offices were located, said the church begun reviving her projects in 2019. “We already have a project of providing food aid to the old people, widows and orphans. The church is also sponsoring orphan and needy children to access education,” he said.
Some of the beneficiaries are also willing to help others to proceed with their education and better their lives.
“Sister Marianna taught us the importance of giving — therefore when given the opportunity I would also donate towards the same,” said Nerima. “I am happy that the polytechnic has been reopened and many people are going to be empowered just like me.”
Left: One of the houses that were built by the late Sr. Marianna Hulshof in mid-1980’s, back when grass-thatched houses were the norm even for the middle class of the society. A permanent house for the old, sick and widowed was thus a treasure. (Courtesy of Canadian Martyrs Nangina Parish); Right: A signpost of the technical college named after the late Sr. Marianna Hulshof where she is referred to as St. Marianna. To the people of this region she is often referred to as saint and some people have even named children after her. (Doreen Ajiambo)
Sr. Marianna Hulshof, center, was trained nurse who began her ministry as a sister at the age of 25 when she was first posted to Jordan. (Courtesy of Canadian Martyrs Nangina Parish)
‘Overeenkomstig Zijn wil heeft Hij ons gebaard door het Woord van de waarheid, opdat wij in zeker opzicht eerstelingen van Zijn schepselen zouden zijn.’ (Uit Jakobus 1 vers 18)
We zullen uitverkiezing altijd begrijpen uit Gods spreken tot ons mensen in deze wereldtijd. Wij gelovigen zijn uitverkoren om de grote daden van God te verkondigen zoals Hij Die in Jezus Christus heeft geopenbaard en dat om aan deze wereld te laten zien dat zij niet zonder hoop is (zie Romeinen 8 : 19-30). Dat is zo’n heerlijk voorrecht dat wij alle machten en krachten die zich tegen ons verheffen om ons van die hoop af te brengen zullen kunnen overwinnen in en door de kracht van de Geest Die ons gelovigen ‘om Christus wil’ door de Vader geschonken wordt op het gebed (zie Romeinen 8 : 31-39, Lukas 7 : 11-13).
‘Maar jullie zijn een uitverkoren geslacht, een koninkrijk van priesters, een heilige natie, een volk dat God Zich verkoren heeft om de grote daden te verkondigen van Hem Die jullie uit de duisternis geroepen heeft tot Zijn wonderbaarlijk licht.‘ (Uit 1 Petrus 2 de vers 9).
‘De Joodse leiders zeiden: “Wij hebben een wet die zegt dat Hij moet sterven, omdat Hij Zich Zoon van God heeft genoemd.’ (Uit Johannes 19 vers 17)
Geciteerd: Het is de vervulling van de profetie: dat Christus moest sterven omdat Hij Zich aan God gelijk had gemaakt (vgl. Genesis 2 : 17 en Leviticus 24 : 16). Want de wet is onze dood en duivel, deze ligt allen op de hals die zich aan God gelijk hebben gemaakt. De uitspraak van Mozes is zeker goed, want ook de mens die zich tot Gods Zoon maakt (verklaard), moet de dood sterven. Ieder mens heeft zich tot God of tot Gods Zoon gemaakt. Daarom zijn wij allen de dood schuldig en moeten wij allen sterven. Van deze vloek der wet heeft Christus ons verlost. Hij wordt terechtgesteld , omdat Hij in onze plaats is getreden en ook deze zonde voor ons heeft willen betalen. Wij mensen waren en zijn het die ons tot Gods zonen (1) maken, ja, die God Zelf willen zijn. Deze zonde begon bij Adam in het paradijs. Want hij liet zich door de oude slang, de duivel, opstoken dat het niet genoeg was een prachtig schepsel te zijn, naar het beeld van God geschapen. Daarom wilde Adam geen afhankelijk mens blijven, maar helemaal gelijk aan God zijn – goed én kwaad kennen. Toen hij meer vertrouwen hechtte aan de woorden van de slang, werd hij geen God, maar een duivel (lees: opstandeling). Van nature (2) volgen wij allen onze eerste vader Adam na en willen wij God gelijk zijn. Want onze wijsheid, onze kracht, onze godsdienst, onze heiligheid (en onze zelf-heiligmaking), ons geld en goed moeten het doen. Maar wij vertrouwen niet op Gods sterkte, goedheid, barmhartigheid en genade zoals dat door Gods Woord tot ons kwam en komt. Kort gezegd: Dit is de zonde waar het eerste mensenpaar in viel en wij nakomelingen zijn en doen van nature niet anders. Die zonde is het dus die door ons allen zonder ophouden wordt voortgezet op allerlei manier. Zo doen alle adamskinderen van nature (uit zichzelf), daarom is het waar en goed gezegd: ‘Wie zich tot Gods Zoon maakt, moet de dood sterven – dat zijn wij. Deze zonde is de grootste en de zwaarste, waaruit alle andere zonden voortkomen. [Maarten Luther: Wochenpredigten über Joh. 16-20, 1528/29, vgl. WA 28, 348, 31-350,8]
(1) Zie hierbij Psalm 82 : 6 en deze (leerzame) webpagina: ‘U bent goden‘ (2) Zie 1 Korintiërs 15 m.n. de verzen 42-57.
Bron citaat: ‘Maarten Luther – Mijn enige troost – 365 dagen met de HC’ – – Meditatie bij Zondag 15 vraag 38: ‘Waarom heeft Hij onder de rechter Pontius Pilatus geleden’ – Samengesteld en vertaald door H.C. van Woerden, sr. – Den Hertog uitgeverij (2015).
Opgemerkt slot: Is het – zeker ook in deze tijd weer met zoveel geweld en machtsvertoon van mensen en (desondanks) verwachting van wat mensen voor goeds kunnen bereiken door hún wetenschap en techniek – niet juist Godverheerlijkend dat Hij niet door geweld maar door Zijn Woord en Geest kracht gaf en wil geven aan wat zwak en onaanzienlijk (niet in aanzien) is in deze wereld!
‘Dat Hij gekruisigd werd past bij Zijn zwakheid, maar nu leeft Hij door Gods kracht. Wij apostelen zijn net als christus zwak*, maar u zult merken dat wij net als Hij leven door Gods kracht.‘ (Uit 2 Korintiërs 13 vers 4, in de vervolg verzen maant Paulus zijn lezers tot zelfonderzoek.) * Zie 2 Korintiërs 11 : 29.
‘We zijn vreemdelingen maar toch bij iedereen bekend, we sterven, maar toch leven we, we worden gestraft maar niet ter dood veroordeeld, we hebben verdriet maar toch zijn we altijd verheugd, we zijn arm maar maken toch velen rijk, we bezitten niets, maar toch hebben we alles (wat nodig is).’ (Uit 2 Korintiërs 6 uit de verzen 4-13 de verzen 9-10, zie vervolg onderaan)
Geciteerd: Ik zag niet alleen de armoede en de ellende maar ook de waardigheid en de vreugde van mensen. Dat maakte diepe indruk op mij. De eerste ontmoeting dominee Chomutiri in Zimbabwe staat hem nog altijd bij. “we sliepen in dezelfde kamer, iets wat voor deze Zimbabwaanse predikant een teken van gelijkwaardigheid was. De apartheid had destijds diepe sporen getrokken en de wederzijdse erkenning die in deze ontmoeting lag, raakte Arie (1) diep. “Overal waar we kwamen, klonk het: ‘This is mister Van der Poel… we slept in the same room!”. Het liet me zien hoe belangrijk het is om mensen op gelijke voet te benaderen. (2)
Geciteerd 2: “Ik heb geleerd dat Gods werk nooit ophoudt, hoe moeilijk de omstandigheden ook zijn. Hij werkt juist dan vaak krachtig met Zijn Geest. Samenwerking op basis van gelijkwaardigheid is cruciaal. We hebben elkaar nodig als leden van één lichaam: wij hen minstens zoveel als zij ons.” (…) “Ik las eens: ‘You must earn the right to criticize’l Dit verwerf je niet door een vluchtige ontmoeting, maar door een langdurige relatie.” (3)
Geciteerd slot: Vanwege zijn pensionering breekt een nieuw hoofdstuk aan. (…) “Ik kijk uit naar meer tijd met mijn vrouw, kinderen en kleinkinderen. Ik houd van de natuur ingaan, vogels kijken en in Nederland is er sowieso ook genoeg te doen (4). Daarnaast blijf ik bij de GZB betrokken als vrijwilliger. (…) Zo kan ik mijn opgebouwde kennis en ervaring ook in de toekomst blijven inzetten. Het is een voorrecht om dit werk te hebben mogen doen en nu zo ook betrokken te blijven bij de voortgang van Gods Koninkrijk wereld wijd.”
Opgemerkt: Wat was het voor mij een heerlijk voorrecht om in oktober 2018 een Keniaans pastors-echtpaar te kunnen ontvangen en laten logeren in mijn nog maar net ingerichte huurwoning in Lunteren (na mijn op straat-zetting op 5 juli 2018). Dit echtpaar hadden wij in 2005 leren kennen toen hij (Eric Ngala) een agrarische training volgde bij het PTC+ in Barneveld en wij hadden het werk van dit echtpaar (zij onderwijzeres) – samen met anderen – al die jaren door op allerlei manieren gesteund. Zie de informatie op deze website: https://ericngala.wordpress.com/ (NB. Scrol op de pagina naar beneden voor een overzicht van de jaren).
(1) Na dertig jaar als regio-coördinator bij de GZB neemt Arie van der Poel afscheid. In dit interview blikt hij terug op bijzondere ontmoetingen en levenslessen die hij leerde. (2) In bepaalde gemeenten/kerken in Nederland was/is het verschil tussen predikant en een ‘gewoon gemeentelid’ zo groot dat ze er ook niet aan kunnen denken om met zo’n heilige man in een zwart pak in één huis of op één kamer te slapen. Stel je voor! Lees hierbij de woorden van handelingen 20 : 36-38 e Galaten 4 : 12-20. (3) Wat mezelf betreft: mijn leven lang ben ik lid geweest van de NGK en vanaf 1983 waren we lid van de NGK Voorthuizen-Barneveld (nu “De Ontmoeting”) en ook heb ik van jongs af aan het kerkelijk leven gevolgd via kranten en tijdschriften en uitgaven vanwege lidmaatschappen (ND, RD, Gereformeerd Schoolblad, Bijbel en Wetenschap, Christelijke Filosofie, Ecclesia, Koers, De Waarheidsvriend, etc.). Daarnaast ook actief betrokken geweest bij het zendingswerk van de NGK in Zuid Afrika en vanwege contacten met een echtpaar in Kenia (zie deze website: ) (4) Wat was ik in en buiten Barneveld al snel betrokken geraakt bij allerlei verschillende vormen van vrijwilligerswerk (o.a. Zendingscommissie NGK Kampen, Vluchtelingenwerk Nederland*, TaalExpress, Automaatje-chauffeur, chauffeur voor bewoners van Domus-plus Batelaar en meer). Na mijn verbanning uit Barneveld (2018) moest ik in Lunteren niet alleen een vrijgezellenbestaan maar ook een nieuw vrijwilligersleven zien op te bouwen.
* Heel wat certificaten behaald op cursusdagen in Soest en Utrecht, o.a. ook praktijktraining op het gebied van communicatie. Vanwege opleiding en werk heb ik de jaren door ook heel wat communicatie-training kunnen/moeten volgen.
Bron citaat: De Waarheidsvriend 10 april 2025 – ‘Arie van der Poel blikt terug op 30 jaar zending’ – door Mariëlle de Koning
‘Wij zeggen jullie dit alles ronduit, broeders en zusters in Korinthe, want wij hebben jullie in ons hart gesloten. Niet wij schieten in genegenheid voor jullie tekort, maar jullie in jullie genegenheid voor ons. Nu dan, ik vraag jullie alsof jullie mijn eigen kinderen zijn: sluit op jullie beurt ons in jullie hart.’ ((Uit 2 Korintiërs 6 uit de verzen 4-13 de verzen 11-13)
‘Zij die Jezus gevangen genomen hadden leidden hem voor aan Kajafas, de hogepriester bij wie de Schriftgeleerden en oudsten bijeengekomen waren.’ (Uit Matteüs 26 vers 57)
Geciteerd 1: het strafproces van Jezus staat gedetailleerd beschreven in alle vier evangeliën. Na zijn arrestatie werd Jezus naar het Sanhedrin gebracht. Dat bestond uit 70 oudsten. Onder hen waren oudsten die Judas hadden omgekocht. Geciteerd 2: Een arrestatie na omkoping door partijdige rechters, wisselende ten laste leggingen, valse getuigen, geen bijstand van een advocaat. Geblinddoekt, met vuisten geslagen, geseling, een volksproces (onder ophitsing van kerkleiders), Een stadhouder die Jezus onschuldig verklaard, maar Hem wel laat executeren. Het is overduidelijk dat Jezus’ strafproces de hedendaagse toets van een eerlijk proces niet kan doorstaan. Maar was het proces ook strijdig met de Joodse en Romeinse wetgeving van toen? Geciteerd 3: Onder het Joodse recht golden strenge procedureregels (Mishnah Sanhedrin IV). Het Sanhedrin mocht niet in de nacht, dus min of meer in het geheim (1), zitting houden. Een zitting op de dag vóór de sabbat of vóór een feest mocht ook niet. Jezus’ zitting was echter in de nacht, net voor de sabbat én het Paschafeest. Er moesten minstens twee eensluidende getuigen zijn (Deut. 19 : 15 ev.), maar in het proces tegen Jezus ontbraken die. Er moest ook een grondig onderzoek worden gedaan (2) (Deuteronomium 13 : 14). Kajafas vond dat niet nodig. Hij raakte buiten zinnen en scheurde zijn kleren. Ook dat was niet toegestaan (Lev. 21 : 10). Bij veroordeling tot de doodstraf moest de uitspraak een dag na de zitting plaatsvinden, om een overhaaste beslissing te voorkomen. Jezus werd meteen veroordeeld. Bovendien ging een verdachte vrijuit als het Sanhedrin unaniem tot een schuldigverklaring kwam. De verdachte kreeg namelijk geen advocaat van buiten. Zijn verdediging moest vanuit het Sanhedrin zelf komen. Ten minste één lid moest zich verplaatsen in het standpunt van de verdachte (3) en hem verdedigen. Kwam het tot een unanieme veroordeling, dan ontbrak er (blijkbaar) een eerlijke verdediging. Ook die regel werd geschonden, omdat ze hem allen veroordeelden (Markus 14 : 16). Geciteerd 4: De stadhouder (4) bemoeide zich niet met Joodse procedures, als het Romeinse recht maar niet werd aangetast. Joodse doodvonnissen moesten wel bekrachtigd worden door de stadhouder. Daarmee trad de stadhouder op als hoger-beroep rechter bij Joodse vonnissen. Hij kon het hele proces laten overdoen en zelf gratie verlenen (Johannes 19 : 10). Geciteerd 5: Rechtvaardige rechtspraak (je medemens recht doen) is een afspiegeling van Gods wezen (5) (Deut. 16). Onrecht onder het mom van recht is verschrikkelijk (Pred. 3 : 16 en Psalm 58). Hoeveel mensen zijn er in schijnprocessen onschuldig veroordeeld en vermoord?. (…) Trouw zijn aan je christelijke roeping. Ook als je daardoor onschuldig wordt veroordeeld. Ook als dat je (je huwelijks)leven kost. Wij kunnen ons in Nederland daar nauwelijks een voorstelling van maken (6).
(1) Wil hierbij toch ook maar weer wijzen op de geheime bijeenkomsten – in het huis van een broeder met aanzien waar gezin en leden van het pastoraat zonder mijn medeweten en mogelijkheid tot verweer! – een huwelijksdwangbrief gingen opstellen met werkelijk absurde eisen! En dat nog geen jaar nadat wij ons 35-jarig huwelijksjubileum feestelijk gevierd hadden samen met kinderen en kleinkinderen en wij een volledig nieuwe seniorenwoning hadden gekocht en samen ingericht met geld van een goudenhanddrukregeling, die wij eerder tot uitkering hadden laten komen om dat huis en de inrichting en de lasten daarvan te kunnen financieren (de financiering van de maandelijkse hypotheeklasten van oktober 2014 doorlopend tot mijn pensionering in juli 2021). (2) Het moge duidelijk zijn dat wanneer men een ander geen verweer gunt, dat dan een grondig onderzoek helemaal niet gewenst is. Maar wat verlang ik ernaar dat ik eindelijk eens mijn verhaal mag doen. Maar ieder houdt de boot af! (3) De Joodse rabbijnen hebben op het gebied van rechtspraak zeer wijze regels opgesteld. Ook benoemden de rabbijnen al het gevaar van projectie: dat men juist de eigen gebreken en zonden – wat zou mijn echtgenote door mijn levenswijze toch veel tekort zijn gekomen – bij een ander meent te zien. Juist op het gebied van het echtelijk samenleven projecteerden deze ‘geweldige’ mannen hun tekortkomingen en zonden op mijn/ons huwelijksleven en ze veroordeelden mij unaniem. (4) Je zou hier voor stadhouder ook burgemeester kunnen lezen. Helaas heeft de burgervader van Barneveld niet die rol op zich willen nemen, toen hij hoorde dat kerkbroeders een schijnproces in zijn gemeentehuis wilden laten uitvoeren. Hij was tevoren reeds zo bewerkt door deze kerkbroeders en de ambtenaren die ze hadden weten in te schakelen, dat hij het niet nodig vond om mij ook te horen. (5) Bij dit ‘je medemens recht doen’ wil ik nog wijzen op de manier waarmee onze (inmiddels)ex-predikant mij onder druk wilde zetten om af te zien van het Hoger Beroep (betreffende onze echtscheiding) en dat door op een zaterdagavond mij te bellen met de mededeling dat ik niet behoorde deel te nemen aan het Avondmaal, dat (die) zondag gevierd zou gaan worden onder zijn bediening. In plaats van de voor een afhouding van het Avonmaal behorende procedure te volgen, ging hij eigenmachtig te werk. Het doel heiligde blijkbaar de middelen (hier het nalaten van de juiste/eerlijke procedures), net als bij het proces tegen onze Heer. (6) ‘Wij kunnen ons in Nederland daar nauwelijks een voorstelling van maken’. Nou, ondergetekende anders wel! Eerder heb ik de gang van zaken in Barneveld (m.n. wat betreft de schandzitting/zetting’ in het gemeentehuis) wel vergeleken met de gang van zaken in Turkse dorpjes, waar gelovigen dissidenten bij een burgemeester kunnen aangeven en deze onder druk zetten door te zeggen dat hij door medewerking moet bewijzen trouw en loyaal te zijn aan de dorpsgemeenschap (met daar natuurlijk ook met hun opvattingen en invloed gewicht in de schaal leggende medemensen als imams, makelaars, advocaten, huisartsen etc., etc,), de islamitische staat en aan Erdogan.
Geciteerd slot: ‘Dat is de diepste lading van de gang van zaken bij Jezus’ strafproces. Onze zonden kunnen het daglicht niet verdragen (7). Jezus werd juist in de nacht veroordeeld. Hij had schuldige en omgekochte rechters, onze hemelse Rechter is volkomen rechtvaardig. Jezus was onschuldig, wij schuldig. En dan het wonder van genade. Híj had geen advocaat, maar Hij is onze advocaat (1 Joh. 2 : 1). Hij had geen enkele schuld, maar Hij droeg al onze schuld. Die Zelf onze zonden in Zijn lichaam gedragen heeft op het hout, opdat wij, voor de zonden dood, voor de gerechtigheid zouden leven (1 Petrus 2 : 24). Hij voor mij/ons. Daarom werd Hij ten diepste toch schuldig veroordeeld. Zodat wij voor eeuwig zouden worden vrijgesproken! (7) Helaas menen sommigen dat zelfs hun schuldbelijden het daglicht niet kan verdragen. Ze vrezen zozeer voor de gevolgen (hún eer, hun belangen) dat ze dat Godsvertrouwen niet kunnen/willen opbrengen. Laat dan een ander maar het slachtoffer zijn/blijven…
Bron citaten: De Waarheidsvriend, 10 april 2025 – ‘Was Jezus’ strafproces in strijd met Joodse en Romeinse wetgeving’ – door Peter Brandsma (Mr. drs. P.A. Brandsma is advocaat en deelstudent master theologie (gemeente predikant) aan de PThU in Utrecht).
JC33NL - Christelijk geloven in Nederland 