‘Besef goed dat de tijd van het oordeel is aangebroken. Dat oordeel begint bij Gods eigen mensen. Als het begint bij ons, hoe zal het dan zijn met hen die het Evangelie weigeren te aanvaarden. Als zij die rechtvaardig leven – in de praktijk van alledag leven uit de rechtvaardiging door het geloof – al ternauwernood gered worden, hoe moet het dan gaan met hen die zondigen omdat ze God niet geloven en gehoorzamen. Daarom moeten allen die lijden te verduren hebben omdat God dat wil, het goede blijven doen – voor hun medegelovigen en zelfs hun vijanden – en hun leven toevertrouwen aan Hem op wie wij vertrouwen omdat Hij ons heeft geschapen*.’ (Uit 1 Petrus 4 uit de verzen 7-19 : 17-19)
* Zie Jakobus 1 : 18 waar we lezen: ‘Hij wilde ons door de verkondiging van de waarheid tot leven roepen om ons de eersten te maken in Zijn schepping.’

Geciteerd 1: Luther’s ethiek is ‘ethiek om te overleven in gevaarlijke tijden’. In de context van chaos en gevaar is ze van levensbelang omdat ze nuchter en praktisch, en volstrekt niet wettisch is, kan ze gemakkelijk aangepast worden aan de nood van de tijd. Het geloof slaat elke aanspraak op eeuwige geldigheid radicaal aan gruzelementen. Daarvoor in de plaats verschaft ze het inzicht in de echte dienst aan de mensheid, die het leed niet op grond van de een of andere ideologie groter maakt alsof dergelijke offers noodzakelijk zouden zijn in verband met de winst die in het eind der tijden verwacht mag worden. Als het waar is dat de christen leeft tussen de razernij van de duivel en de toorn van God, tussen de macht van de chaos en het komende gericht, dan is de noodzaak de resterende tijd goed te gebruiken en de schepping, de ruimte waarin wij leven naar vermogen te beschermen. Tot op het laatste moment blijft de opdracht van God bestaan om goed voor de wereld te zorgen. Op dat gebied – en alleen daar – is de mens een helper van God: ‘Ja, Hij kan het wel alleen doen, maar Hij wil het niet. Hij wil dat we met Hem samenwerken en doet ons de eer aan dat Hij met ons en door ons Zijn werk wil voltooien (1), en als wij deze eer niet wensen, dan zal Hij alleen de arme helpen…’

Boven de hoofden van de weigeraars zal Gods gericht aanbreken, al hebben ze nog zoveel missen opgedragen, aan pelgrimstochten deelgenomen of tegen ketters gestreden. Zouden dat werkelijk de goede werken zijn, gezin, huis en hof in de steek te laten om het eigen heil – en ‘heilige doelen’ (2) – na te streven? Dan lacht de duivel, omdat we God schade berokkenen en we helpen hem de vurig verlangde chaos dichterbij te brengen.
Luther heeft het doel van de christelijke ethiek verlegd van de hemel naar de aarde. Goede werken scheppen ‘heil’, maar dat heil bestaat in het overleven in een bedreigde wereld.

Geciteerd 2: Met het oog op het voortschrijden van de tijd kunnen er geen kruistochten met een legermacht gevoerd worden, maar sinds Pinksteren dient dat te gebeuren met het ‘geweld’ van de verkondiging van de kruisdood van de machteloze Christus.
Uit het bovenstaande (wat eerder in dit hoofdstuk geschreven werd) is duidelijk geworden dat niet gezegd kan worden dat Luther de Reformatie heeft ‘geïntroduceerd’. Voor zijn besef gaat het uitsluitend om verbetering van deze wereld zodat ze kan overleven tot het tijdstip waarop God definitief een einde aan de chaos zal maken. Deze opvatting over het leven in de eindtijd maakt het voor mensen uit onze tijd moeilijk om toegang tot Luther te krijgen. De man uit Wittenberg lokt in feite uit dat zijn tegenstanders hem terugdrijven in de Middeleeuwen en zijn aanhangers hem omvormen tot een dragende kracht van vroegere en hedendaagse vooruitgang.

Het feit dat Luther niet gerekend kan worden tot het tijdperk van de Middeleeuwen en evenmin tot de moderne tijd, vormt tevens de basis voor zijn talent de oerchristelijke boodschap van het naderende Koninkrijk van God weer op realistische wijze en vanuit de eigen ervaring te verkondigen aan mensen van zijn eigen tijd. Ondanks, althans naar de huidige maatstaven, onvoldoende kennis van de taal en ontbrekende wetenschappelijke hulpmiddelen was hij – net als de apostelen en hun medewerkers! – de theologische wetenschap eeuwen vooruit met zijn raadgevingen voor het leven van de Christenheid tussen de tijden (3).

(1) Zie o.a. 2 Petrus 3 : 8-9
(2) Zie hierbij deze serie blogs: https://jc33nl.nl/2021/01/27/apostolische-wijsheid-en-geduld-versus-dwepers-en-drijvers-i/ (t/m VII)
(3) Pinksteren en Wederkomst.

Bron citaat 2: ‘Luther – Mens tussen God en duivel – Hoofdstuk II. Een Middeleeuws gebeuren’ – door Heiko A. Oberman (1930-2001).

‘Heb geduld, broeders en zusters, tot de Heer komt. Denk eens aan de boer, die geduldig blijft wachten op de kostbare opbrengst van zijn land, tot de regens van het najaar en voorjaar zijn gevallen. Wees net zo geduldig, want de Heer zal spoedig komen.’ (Uit Jakobus 5 uit de verzen 7-11 : 7-8)

Bron afbeelding: Pinterest