‘Nee, ik ben stil geworden,
ik heb mijn ziel tot rust gebracht.
Als een kind op de arm van zijn moeder,
als een kind is mijn ziel in mij.’
(Woorden van David in Psalm 131)

Geciteerd 1: „Dat weet ik (1) niet. Het beschrijven van die God vind ik heel ingewikkeld, ook in die zin voel ik me joods. Tot Wie bid je? Tot Wie richt je je dankbaarheid? Aan Wie vraag je bescherming? Is dat een Wie? Dat vind ik heel moeilijk. Ik denk dat je mij stil krijgt met die vraag.” (…) Het concept van Jezus heb ik sowieso altijd ingewikkeld gevonden. Ik snap niet dat God niet genoeg is. In die zin kijk ik meer op een joodse manier naar God dan op een christelijke. Doe mij maar alleen God, daar kan ik meer mee.”

Opgemerkt 1: Wisten Abraham en Mozes niet met en tot Wie zij spraken. Wist David en de andere Psalmdichters het niet? (2) Voelden de apostelen zich na Jezus’ hemelvaart ineens een stuk minder Joods? Maar waarom citeerde Petrus dan zoveel Psalmen in zijn Pinksterpreek te Jeruzalem? En waarom noemde Johannes Mozes toen Hij juichte in Johannes 1 over de Godsopenbaring van het Woord in en door Jezus Christus onze Heer? En waarom kan Paulus woorden van Mozes aanhalen in Romeinen 10. Leest en herleest deze psychiater zelf ook altijd weer heel de Bijbel (OT en NT) of verneemt ze vooral graag de opvattingen van in haar ogen geleerde predikanten, theologen en filosofen? Daar heeft de Bijbel niet zoveel mee op…

Geciteerd 2: Bij het grote publiek is Esther van Fenema vooral bekend vanwege haar boeken. In haar recente publicaties analyseert ze de problemen van de huidige samenleving. Zo schetst ze in ”Het verlaten individu” aan de hand van zeven hoofdzonden hoe het individu zelf god geworden is en geluk tot het hoogste doel heeft gesteld. Streven naar geluk is volgens Van Fenema ongezond en leidt tot individualisme. Dat is volgens de psychiater een van de grootste problemen van deze tijd.

Opgemerkt 2: Ja, zelfs mijn echtgenote werd in onze gemeente ondersteund in dat haar eigen geluk tot hoogste doel verheffen. Daar kon de christelijke huwelijksliefde en huwelijkstrouw voor opzij worden gezet, vond men. En wat de waarheid was van wat er allemaal beweerd werd? Ach, ook daarbij gold de Pilatusvraag voor hen: ‘wat is waarheid’? Het diende hun belang niet.

Geciteerd 3: Ik kan geen psychiater zijn als ik tegelijk ook rechter moet zijn. In mijn opvoeding was het allemaal behoorlijk zwart-wit, goed of slecht. Een van mijn grootste drijfveren is om me daaraan te ontworstelen, omdat dit denken voor mijn gevoel altijd samenhing met een gevoel van uitsluiting. Ik voelde me buitengesloten, want met mijn temperament zat ik vaak aan de verkeerde kant. Dat komt in het gereformeerde verhaal ook sterk naar voren: you’re in or you’re out (je hoort erbij of niet). Dat is op zich goed, want zo houd je een groep bij elkaar. Maar voor individuen die net aan de verkeerde kant zitten, kan dat heel traumatiserend zijn.” (…) Maar we hebben (tegenwoordig. AJ) wel veel wetenschappelijk onderzoek dat laat zien dat we sociale wezens zijn en dat we behoefte hebben aan verbinding met elkaar. Dan is de vraag: hoe gaan we die verbinding vormgeven op een manier die past bij deze tijd? Voor dat nieuwe –of oude– verhaal zijn twee bouwstenen belangrijk: traditie en transcendentie. Transcendentie is iets wat ons overstijgt. Of dat nu weer het verhaal van de kerk moet zijn, dat vind ik nog een beetje te vroeg om te zeggen.”

Opgemerkt 3: Dat wij ‘gereformeerde mensen’ de boel bij elkaar moeten houden – hoe dan ook – dat zit sinds de synode van Dordt in de ‘gereformeerde genen’ ingebakken. En latere kringen van gereformeerden hebben in afgelopen eeuwen elk zo hun eigen gedachten ontwikkeld over hoe dat dan op de een of andere manier – meer of minder orthodox en later ook meer of minder evangelisch – in praktijk moest of moet worden gebracht.

Geciteerd 4: In de afgelopen vier jaar schreef ik ”De leegte voorbij” met predikant Joost Röselaers, waarvoor we gesprekken voerden met allerlei denkers. Theoloog Stefan Paas haalde de zogenaamde tweede naïviteit aan: dat het allemaal niet zoveel uitmaakt hoe het zit, maar dat het prettig kan zijn, of wezenlijk, om je te richten op het transcendente, op een God. Dat vond ik een eyeopener. Die ontdekking in combinatie met het feit dat ik bepaalde dingen erg miste, maakt dat ik nu mijn geloof op een eigen manier weer vorm heb kunnen geven. Daar ben ik dankbaar voor.”
Opgemerkt 4: Kijk, goed leren luisteren naar Gods Woord dat maakt niet zoveel uit, we moeten het zelf op een eigen manier vorm zien te geven…

Leestip: Romeinen 9 vanaf vers 30 t/m Romeinen 11 (en t/m 13 is nog beter en uitlezen mag ook) en besef dat niet de een of andere knappe theoloog, maar dat de Heilige Geest ons niet alleen wil helpen om dit (eenvoudige) Evangelie gelovig aan te nemen, maar ook om het in praktijk te brengen.

(1) Ze is zonder twijfel de bekendste vrouwelijke psychiater van Nederland. Esther van Fenema was al jong gefascineerd door het menselijk brein. Ze verloor het kinderlijke geloof van haar jeugd, maar voelt zich op een nieuwe manier verbonden met datgene wat zij God noemt.

Bron citaten: RD Mens & samenleving | Het gesprek – ‘Psychiater Esther van Fenema: Ik vind dat psychiaters wel erg op de kansel zijn gaan staan’ – door Mirjam van der Sleen.

‘En over de rechtvaardigheid die op grond van het geloof geschonken wordt staat geschreven: “Zeg niet bij jezelf: Wie zal opstijgen naar de hemel (om ons een beeld van God te kunnen vormen) – en dat betekent: Wie zal Christus (want Hij is het beeld van God) naar beneden brengen? Of: “Wie zal afdalen naar de onderwereld?” – en dat betekent: Christus bij de doden vandaan naar boven brengen? (Ook het dodenrijk ligt buiten onze horizon). Maar vervolgens zegt Mozes: “Het Woord is dicht bij jullie, in jullie mond en in jullie hart” – en dat betekent: de boodschap van het geloof (van het Evangelie) die wij verkondigen – die klinkt uit onze mond en die ook op schrift werd gesteld, is dicht bij jullie.’ (2) (Uit Romeinen 10 uit de verzen 1-21 : 6-8)

(2) Het Woord van God was dichtbij voor hen (Psalm 139!) en het is dichtbij voor ons door de Heilige Geest.

‘Maar hoe kunnen ze Hem aanroepen als ze niet in Hem geloven? En hoe kunnen ze in Hem geloven als ze niet over Hem gehoord hebben? En hoe kan iemand verkondigen als Hij niet gezonden is. Het is zoals geschreven staat: “Welkom zijn zij die goed nieuws verkondigen.”‘ (Uit Romeinen 10 uit de verzen 14-21 : 14-15)

Bron afbeelding: Biblia-com